كتاب حاضر ترجمهء جلد چهارم از نه جلد كتاب تاريخ هردوت است كه مؤلف آن را بنام خداوند تراژدى ملپومن
( Melpomene )
نام نهاده .
* * * اين بود تحليلى از هردوت و زندگانى اين مورخ قديم و شاهكار جاويدان او كه هرگز گذشت زمان از ارزش و لطف و زيبائى آن نخواهد كاست و هر روز كه ميگذرد كهنگى و قدمت آن بر ارزش آن ميافزايد . از آنچه گفته شد چنين نتيجه گرفته مىشود كه يكى از مهمترين خصوصيات تاريخنويسى هردوت و نثر اين مورخ بزرك سادهنويسى و روانى عبارت است . همانطور كه اشاره شد سادگى و روانى عبارات گاه بدرجهايست كه انسان خود را با عبارات و جملاتى كه ساخته و پرداخته قلم بىتجربه و ناتوان يك كودك دبستانى است روبرو مىبيند . ولى اين نثر ساده و روان كه امروز در نظر ما نشانهء ضعف و ناتوانى انشاء مىباشد خود يكى از افتخارات مؤلف است ، چه سادهنويسى يكى از بزرگترين صفات نثرنويسان يونان باستان بوده است . ليكن همين خصيصهء بزرك در قرنى كه ما در آن زيست ميكنيم يكى از مشكلات بزرك كسانى است كه بخواهند شاهكار جاويدان تاريخ بشر را بزبانهاى زندهء روز منتقل كنند .
نگارنده را عقيده انست كه در برابر اين كتاب بزرك و عبارات سادهء آنكه امروز در نظر مردم كودكانه جلوه مىكند انجام وظيفه مترجم كارى است بس دشوار و پرزحمت .
از يك طرف بايد وفادارى كامل به متن پدر تاريخ را رعايت كرد تا اين شاهكار جاويدان آنطور كه واقعا بوده است در نظر خوانندگان امروز جلوه كند و لطف و زيبائى آن از بين نرود . و از سوى ديگر مترجم بايد بكوشد عبارات ساده و ابتدائى نويسندهء عهد باستان را با نثر تكميلشدهء امروز تلفيق دهد تا خوانندهء قرن بيستم از مطالعهء كتابى كه در دو هزار و پانصد سال قبل تحرير شده و از نخستين نثرهاى جهان محسوب مىشود بيزار و متنفر نشود . به پيروى از اين هدف است كه نگارنده سعى خواهد كرد نثر هردوت را آنطور كه واقعا بوده است در كمال وفادارى به متن اصلى به زبان فارسى