87 - داريوش پس از تماشاى درياى سياه با كشتى به پلى بازگشت كه معمار آن مندروكلس « 1 » از اهل ساموس بود . و پس از آنكه به سفر را نيز تماشا كرد دو سنگ نوشته از مرمر در ساحل آن برپا كرد و بر روى يكى از آنها به خط آشورى و بر روى ديگرى به خط يونانى نام تمام اقوام و مللى را كه در سپاه خود داشت حك كرد « 2 » . او از تمام ملل و اقوامى كه بر آنها حكومت داشت همراه خود آورده بود . تعداد سربازان اين سپاه صرفنظر از نيروى بحرى با محاسبه سوار نظام به هفتصد هزار تن ميرسيد . ششصد كشتى نيز براى اين لشكركشى جمعآورى شده بود « 3 » . بعدها اين سنگنوشتهها را اهالى بيزانس به شهر خود منتقل
هامش
( 1 ) -MANDROCLES( 2 ) - جالبتوجه است كه سنگنوشتههاى داريوش در مصر به خط ميخى و هيروگليف بوده در حالى كه در اين مورد چون بغازها در سرزمين يونان آن زمان قرار داشت ترجمه يونانى متن لوح را بر آن اضافه كردهاند . اين مطلب حكايت از احترام كامل پادشاه هخامنشى به آزادى مللى مىكند كه در قلمرو امپراتورى او ميزيستند
( 3 ) - اين ارقام كاملا اغراقآميز به نظر ميرسد و بعيد است كه داريوش براى سركوبى سكاها چنين سپاه عظيمى تجهيز كرده باشد . هردوت مكرر تعداد سپاهيان پارس را با واحد ميرياد ( 100000 نفر ) تعيين كرده ( كتاب سوم - بند 25 - كتاب چهارم بند 143 - كتاب هفتم بند 60 و 87 - كتاب هشتم بند 113 و 126 - كتاب نهم - بند 96 ) و بعيد نيست كه اين رقم نيز هفت ميرياد يعنى هفتاد هزار نفر بوده و در استنساخهاى بعدى اشتباها هفتصد هزار نفر نوشته شده باشدBelles Lettres )- جلد 4 - صفحه 102 ) - اما وجود ششصد كشتى كه هردوت بعدا به آن اشاره مىكند تا حدى در صحت اين فرض ترديد ايجاد مىكند زيرا نميتوان گفت كه در هر كشتى فقط يكصد و بيست سرباز جاى داشتهاند . اما همين مطلب تا حدى مويد فرض اشتباه مؤلف است و اين سؤال را مطرح مىكند كه اگر واقعا تعداد سپاهيان داريوش آنطور كه مؤلف مدعى است هفتصد هزار نفر بوده اين تعداد سرباز چگونه در ششصد كشتى از كشتىهاى آن زمان جاى گرفتهاند . بخصوص كه مؤلف تعداد ملوانان و كاركنان كشتى را قبلا مستثنى كرده است . بر رويهم احساس مىشود كه اولا تعداد نفرات پياده بيش از آنچه واقعا بوده نقل شده و ثانيا بين اين تعداد و تعداد كشتىها تناسبى وجود ندارد . بعلاوه هردوت در چند نقطه ديگر كه از نيروى دريائى پارسها ياد مىكند همين رقم را تكرار كرده ( كتاب ششم - بند 9 ) . همچنين در يك مورد هم در جاى ديگر همين تعداد كشتى را براى نيروى دريائى ديگرى نقل كرده است ( كتاب ششم بند 95 ) اين تكرار رقم واحد در مورد نيروى دريائى پارسها و ديگر نيروهاى آن زمان خود قرينهايست بر عدم دقت مؤلف و مباينت آن با واقعيت موجود .Belles Lettres )- جلد 4 صفحه 102 )