42 - پس وقتى اختلاف بين اين سه منطقه دنيا چندان بىاهميت نباشد من كسانى را كه دنيا را به افريقا و آسيا و اروپا تقسيم كردهاند ستايش ميكنم . زيرا اروپا از حيث طول موازى با هر دو منطقه ديگر ادامه مييابد « 1 » ، در حالى كه از حيث عرض به نظر من با دو قسمت ديگر اصولا قابل قياس نيست « 2 » .
اما آنچه درباره افريقا ميدانيم آنست كه اين قسمت از هر طرف باستثناى قسمتى كه به آسيا متصل مىشود از درياها محصور است . تا جائى كه ما اطلاع داريم اولين كسى كه اين موضوع را باثبات رسانيد نكوس « 3 » پادشاه مصر بود .
وى ، پس از آنكه حفر مجرائى از نيل به خليج عربستان « 4 » را تعطيل كرد تعدادى از اهالى فينيقيه را در كشتى نشاند و به دريا فرستاد و به آنها امر كرد در بازگشت از راه ستونهاى هركول « 5 » بدرياى شمال « 6 » وارد شوند و از همين راه به مصر بازگردند .
هامش
( 1 ) - اين فرض هردوت در صورتى صحيح است كه آسياى شمالى را نيز قسمتى از اروپا بدانيم . در اين صورت بايد تصديق كرد كه قاره اروپا در جهت طول سراسر جبهه شمالى آسيا و آفريقا را پوشانيده است .
( 2 ) - مقصود مؤلف اينست كه طول قاره اروپا تقريبا با جمع طول دو قاره آسيا و افريقا برابر بوده ولى سياق عبارت طورى است كه به نظر ميرسد مؤلف عقيده دارد عرض اين قاره بقدرى از جمع عرض دو قاره ديگر بيشتر است كه قابل قياس با آن دو نميباشد . علت اين توهم غلط هردوت بىاطلاعى مردم باستان از حدود شمالى اروپا بوده كه تصور ميكردهاند وسعت اين قاره از جانب شمال نامحدود است . ( بند 42 همين كتاب و بند 44 )
( 3 ) - نكوس( Necos )يا نخوسى ، نخائوى اول پادشاه معروف مصر در اواخر قرن هشتم قبل از ميلاد است كه بوسيله سابوكوس پادشاه حبشه بقتل رسيد . نخائوى دوم كه به همين نام در اوائل قرن هفتم قبل از ميلاد سلطنت كرد فرزند پسامتيك معروف بود كه هردوت در جلد دوم از تاريخ خود مكرر درباره او سخن گفته است .
( 4 ) - خليج عربستان در اصطلاح دنياى قديم درياى سرخ امروز بوده است .
( 5 ) - ستونهاى هركول نام قديم جبل الطارق است در مغرب مديترانه
( 6 ) - مقصود از درياى شمال درياى مديترانه است كه در مقام قياس با درياى جنوب يعنى درياى اريتره ( يا اقيانوس هند ) شمالى بوده است .