اقيانوس گرداگرد زمين را فرا گرفته « 1 » و زمين به شكل چرخى مدور است و آسيا با اروپا برابر است . اكنون من سعى خواهم كرد وسعت هريك از اين دو قاره و شكل آنها را در چند كلمه بيان كنم « 2 » .
37 - در قسمت مركزى آسيا پارسها سكونت دارند كه تا درياى جنوب كه بدرياى اريتره « 3 » معروف است پراكنده ميباشند . بالاتر از آنها در جهت باد شمال مادها سكونت دارند و بالاتر از مادها ساسپيرها « 4 » قرار دارند . بالاتر از ساسپيرها اهالى كولشيد « 5 » قرار دارند كه تا درياى شمال « 6 » كه رود فاز « 7 » به آن ميريزد پراكنده مىباشند .
38 - اين چهار قوم در فاصله بين دو دريا سكونت دارند . از آنجا در جهت مغرب دو شبه - جزيره از قسمت مركزى جدا ميشوند و به داخل دريا پيش ميروند و من اكنون به وصف
هامش
( 1 ) - اين نظريه معروف متعلق به هكاته مورخ و جغرافىدان يونان باستان است كه عقيده داشت آبهاى اقيانوس مانند رودهائى عميق و عظيم بگرد زمين در حركت ميباشند و زمين مانند نگين انگشتر در ميان آن قرار دارد .
( 2 ) - با اينكه مؤلف در اينجا وعده داده است كه در سطور بعد درباره وسعت آسيا و اروپا و شكل اين دو قاره و مقايسه آن دو سخن خواهد گفت با اين حال به شرح مطالبى كه درباره پارسها و خاندان هخامنشى نقل كرده اكتفا كرده و نه تنها درباره اروپا سخن نگفته بلكه در مورد آسيا نيز بيشتر به شرح و بسط درباره سرزمين پارس و مردمان آن پرداخته و بسيارى از قبايل و مردمان آن زمان آسيا را فراموش كرده است .
( 3 ) - درياى اريتره( Erythree )اقيانوس هند و درياهاى منشعب از آنست كه در دنياى باستان به اين نام خوانده ميشد . منشاء اين نامگذارى يكى از افسانههاى قديم است كه بحكايت آن اريتراس( Erythras )فرزند پرسه( Persee )در اين دريا غرق شده است .
( 4 ) - ساسپير( Saspires )دستهاى از اقوام سكائى بودند كه در سواحل ارس و بالاتر از آن سكونت داشتند
( 5 ) - كولشيد( Colchide )از نواحى قديم آسيا واقع در مشرق درياى سياه و جنوب قفقاز كه رود فاز( Phase )يا ريون( Rion )آن را مشروب ميكرد .
( 6 ) - مقصود درياى سياه است
( 7 ) - فاز( Phase )رودى بوده است در ايالت كولشيد( Colchide )از نواحى قديم آسياى صغير كه امروز ريون( Rion )نام دارد