پس آنگاه برخاست و راست بايستاد و حمد و ثناى خداى تعالى و نعت و تحيّت سيّد الأنبياء محمّد المصطفى با كمال فصاحت و بلاغت مؤدّى فرمود بعد از آن آن ولىّ الله گفت : يا معشر عباد الله أوّل عبادت و تحسين بندگى و طاعت حضرت * ( لا إِله إِلَّا الله ) * شناخت و معرفت اوست و أصل معرفت توحيد و اقرار بيگانگى ذات باريست و نظام توحيد منتظم بذات عبارت از نفى صفات از ذات خالق الموجوداتست زيرا كه عقل كامل شاهد عدل است بر آنكه هر صفت و موصوف مخلوقست و بشهادت هر مخلوق بر خالق او كه از صفت و موصوف نبود و شهادت آنكه هر صفت موصوف به يكديگر مقرن و مشعوفند و بشهادت هر مقترن بحدوث و بشهادت حدوث بر امتناع از ليّت ، يعنى بشهادت آنكه هر أمر حادث ممتنع از وجود أزليست .
و بشهادت أزل ممتنع از حدوث ظاهر و بيّن و واضح و روشن گرديد كه ذات مهيمن مجيد معروف بتشبيه نگردد و آنكه حضرت حقّسبحانه و تعالى ببيان كنه يافت بىشبهه و گمان او را نيافت و هر كه مثال بواسطهء ذات بيمثال او ثابت گرداند بىالتباس شبهه و احتمال آن كس بذات متعال نرسيد و نيز تصديق بذات حضرت واجب الوجود نمود آنكه او را منتهى بوقت نمود و حمد ذات ايزد أحد به حمد لايق و سپاس موافق ننمود هر كه در هنگام حمد اشاره به سوى او نمود و بىشبهه بيقين اراده ذات أرحم الرّاحمين نكرد .
آنكه او را تشبيه به چيزى نمود و حضرت عزّ و جلّ را هيچ تذلَّل از نقص ، و مماثلت بجوهر و عرض نيست و ارادهء ذات قادر عالم ننمود آنكه در او توهّم نمود و هر معروف و مشهور بنفس خود مصنوع و مردود است بحسّ و هر قايم سواى ذات عزيز عالم معلول است ليكن عزّ و جلّ بصنع مصنوعات و ابداع ممكنات و اختراع
الاحتجاج ( فارسي ) — صفحة 43
مساهمون: أحمد بن علي الطبرسي
ص٤٣