چيز حاجت هست يا نه ؟ حضرت امام الأتقياء أبى الحسن الرّضا عليه السّلام فرمود يا عمران من ترا خبر به آن دهم ، ليكن بايد كه از آنچه سؤال نمودى تعقّل آن از روى علم و عرفان نمائى زيرا كه اين مقدّمه پنهانترين مقدّمات مغموضاتست كه در مسايل مردم وارد كرد و اين را كسى كه متقارب بعقل بود ليكن عازب بحلم و جهل باشد تعقّل و تفهّم نتواند نمود امّا صاحبان عقل و فهم و داعيان فضل و علم كه منصف بحلم باشد آن جماعت عاجز از درك و فهم آن بىشبهه و گمان نباشند .
اى عمران حضرت عزّ و جلّ ثابت در لا شىء لم يزل بود و ايجاد خلق و ساير أشياء از حضرت واجب تبارك و تعالى براى حاجت نبود الَّا آنكه خلق بعضى ممسك بعض و بعض ايشان داخل در بعضى ديگر و خارج از آن كردند امّا خداى تعالى و تبارك بقدرت كامله و ارادت شاملهء خود حافظ و ممسك تمامى أشياء است واهب عادل در هيچ شىء داخل نشود ليكن حضرت مهيمن از هيچ شىء خارج نبود و هيچ چيز از محافظت او بيرون و او از امساك هيچ چيز عاجز و زبون نيست بلكه جميع موجودات و مكنونات در حيّز قدرت ، و اقتدار خالق البريّات است ، امّا أحدى از خلايق عالم و عارف بحقايق آن به غير ايزد خالق نيست و حضرت عزّ و جلّ أنبياء و رسل را مطَّلع و مخبر بحقيقت آن أمر گردانيد و بعد از ربّ العالمين به غير أنبياء و مرسلين و أهل سرّ حضرت ايزد أكبر و مستحفظان أمر و خازنان أمين حضرت أرحم الرّاحمين كه عالم بشريعت و ديناند كسى ديگر را اطَّلاع أصلا بر آن أمر نيست و أمر واحد قادر * ( كَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ ) * . يعنى : مثل گردانيدن چشم بصر از آن ميسّر است ، زيرا كه
الاحتجاج ( فارسي ) — صفحة 129
مساهمون: أحمد بن علي الطبرسي
ص١٢٩