منابع يونانى
علاوه بر مطالب مشروحى كه هردوت دربارهء اخلاق و عادات و رسوم و طرز زندگى مصريان قديم در كتاب دوم خود نقل كرده و ضمن توضيح خارج از متن در همان كتاب درباره منبع آن بحث كافى شده است ، « 1 » در قسمتهائى از كتاب سوم نيز درباره عادات و رسوم و طرز زندگى ملل و اقوامى صحبت شده كه به علت نزديكى و مجاورت آنها با مصر بايد تصور كرد با مطالب اول از حيث منبع مشابه مىباشد . از اين قبيل است مطالبى كه دربارهء طرز زندگى اهالى حبشه و شگفتىهاى اين سرزمين در بند 18 و 24 نقل شده .
همچنين است جزئيات مربوط به سرزمين عربستان و طرز زندگى اعراب كه در بند 5 و 8 و 9 نقل شده . ترديدى نيست كه هردوت لااقل قسمتهائى از عربستان را كه مجاور مصر بوده به چشم ديده ولى بطور يقين سرزمين حبشه را از نزديك نديده بوده و خود مكرر مدعى است كه فقط تا الفانتين كه امروز آسوان نام دارد و دورترين نقطه سرحد مصر و حبشه آنزمان بوده پيش رفته . با اين فرض بايد تصور كرد كه اطلاعاتى را كه مؤلف درباره حبشه و عربستان و ساكنان اين دو منطقه نقل كرده از يكى از كتب جغرافيائى زمان خود اخذ كرده و يا در موقعى كه دربارهء چگونگى عبور كبوجيه از صحراى سينا خبرهائى در مصر جمعآورى ميكرده در اينباره نيز از دهان مصريان اطلاعاتى كسب كرده .
دليل ديگرى كه در اينباره ميتوان اقامه كرد اينست كه آنچه مؤلف دربارهء شگفتىهاى حبشه نقل كرده آنچنان جنبه افسانه دارد كه باور كردن آن بر هيچ صاحبدلى آسان نيست . اگر گفتههاى هردوت را در اين زمينه باور داريم بايد قبول كنيم كه حبشيان زمان او بلندقدترين و زيباترين مردمان جهان بودهاند . هريك از آنها يكصد و بيست سال عمر ميكردهاند و هرگز بيمار نميشدهاند و بحكايت پادشاه خود از دروغ و تزوير و طمع گريزان و مردمانى شرافتمند و پاكدامن بودهاند . كشور آنها سرزمين مطلوب هر فرد انسانى بوده و در آن طلا به مقدار فراوان يافت ميشده
هامش
( 1 ) - رجوع شود به كتاب دوم هردوت ، توضيح خارج از متن .