كرده بود اصابت كرد . در كتيبه بيستون فقط بذكر اين مطلب اكتفا شده كه « وى بمرگ خود درگذشت » ( بند 11 ) و معلوم نيست كه مقصود داريوش از اين عبارت مبهم چه بوده و آيا كبوجيه همانطور كه هردوت نقل كرده برحسب تصادف بقتل رسيده يا اينكه خودكشى كرده و « بمرگ خود » درگذشته ؟ كتزياس مورخ ديگر يونانى نيز روايتى نظير روايت هردوت دارد ، ولى بهرحال اين مطلب ثابت مىكند كه كبوجيه مورد كمال بيمهرى ملت خود بوده و بنابراين اگر هردوت در زمان خود با پارسهائى روبرو شده و از آنها دربارهء اين پادشاه خبرهاى كسب كرده طبيعى است كه اين دسته از پارسها احساسات واقعى خود را نسبت به اين پادشاه « سختگير » از مورخ خارجى پنهان نكردهاند .
لشگركشى به حبشه
از آنچه گفته شد اينطور نتيجه گرفته مىشود كه مطالبى كه هردوت درباره كبوجيه نقل كرده تحت تأثير سه منبع مختلف ( مصرى - يونانى - پارسى ) قرار گرفته و هرسه منبع با اين پادشاه چندان نظرى مساعد نداشتهاند . با توجه به اين مطلب علت قضاوت سخت مؤلف نسبت به اين پادشاه به آسانى بر ما روشن مىشود . اما بايد قبول كرد كه سهم مصريان در اين مبالغهگوئى از دو دسته ديگر بيشتر بوده و در بسيارى از موارد كه نسبت به اين پادشاه مطالبى كذب نقل شده منبع اصلى آن مصرى بوده است .
مطالبى كه در بند 25 درباره لشگركشى كبوجيه به حبشه نقل شده از نوع مطالبى است كه در صحت آن ميتوان ترديد كرد . زيرا قابل قبول نيست كه پادشاه هخامنشى بمثابه ديوانهاى لجام گسيخته بمحض استماع جواب پادشاه حبشيان بىتوجه بتأمين آذوقه سپاه خود راه سرزمين سوزان حبشه را درپيش گيرد . بحكايت سنگ نوشتهاى كه در حبشه بدست آمده و متعلق به زمان پادشاهى ناستن
( Nastesen )
نامى بوده اين پادشاه فخر مىكند كه كامباسودن
( Cambassauden )
فاتح مصر را از خاك خود رانده و تعداد زيادى از چهارپايان و مقادير زيادى از آذوقه سپاه او را بچنگ آورده . پس كمبود آذوقه در سپاه كبوجيه باحتمال زياد در حين حركت به مقصد پيش نيامده بلكه در موقعى پيش آمده كه كبوجيه پس از اطلاع از خبرهاى ناگوار پارس با شتاب بسوى مصر بازگشته . بعلاوه اين لشگركشى آنطور كه در بند 25 از كتاب سوم هردوت نقل شده