جنون و مرگ كبوجيه ( از بند 27 تا 66 )
در دنباله مطلب از بند 27 تا 29 درباره بازگشت كبوجه به مصر و قتل گاو آپيس سخن گفته شده و بند 30 اختصاص دارد بشرح شدت يافتن جنون پادشاه و نتايج قتل گاو آپيس و جناياتى كه پادشاه فاتح پس از اين واقعه مرتكب شد و قتل برادرش برديا . بند 31 و 33 اختصاص دارد شده قتل يكى از خواهران پادشاه كه به عقد ازدواج او درآمده و پادشاه را نسبت به قتل برد يا ملامت كرده بود . بند 34 و 35 اختصاص دارد بشرح چگونگى قتل فرزند پرگزاسپ « 1 »
( Prexaspe )
و تعداد ديگرى از نجيبزادگان پارسى . در بند 36 شرح داده شده كه چگونه پادشاه هخامنشى از خردهگيرى كرزوس پادشاه مخلوع ليدى بخشم آمد و تصميم گرفت او را بدست خود بقتل رساند ولى به علت فرار كرزوس نيت او اجرا نشد .
در بند 37 به تظاهرات خصمانه پادشاه نسبت به معتقدات مذهبى مصريان اشاره شده و در بند 61 بتفصيل از شورش پاتيزتيس
( Patizeithes )
و قيام بردياى مجوس بتخت سلطنت پارس ياد شده . در بند 62 و 63 كبوجيه در حال يأس و حرمان متوجه مىشود كه خوابى كه موجب قتل برديا شده تحقق يافته و او بىجهت برادر بيگناه خود را بقتل رسانيده . در بند 64 شرح داده مىشود كه چگونه پادشاه هخامنشى در اين وضع بحرانى سهوا خود را مجروح مىكند . در بند 65 كبوجيه بر سران سپاه خود فاش مىكند كه چگونه پنهانى برادر خود را بيگناه بقتل رسانيده و كسى كه امروز مدعى است بردياى واقعى است شيادى است كه از اين راز باخبر بوده . بند 66 و آخرين بند قسمت اول از كتاب سوم اختصاص دارد بشرح چگونگى مرگ كبوجيه پادشاه هخامنشى .
شيوه نگارش
قسمت اول از كتاب سوم هردوت از حيث رعايت تقدم و تأخر حوادث و طرز بيان مؤلف
هامش
( 1 ) پرگزاسپ( Prexaspe )از بزرگزادگان پارسى است كه كبوجيه در موقع لشگركشى بمصر او را مأمور قتل برادر خود برديا نمود . پراگزاسپ برديا را پنهانى بقتل رسانيد ولى طولى نكشيد كه فرزند خود او بازيچه جنون پادشاه قرار گرفت و در برابر چشمان پدر از خدنگ كمان او بقتل رسيد ( بند 34 و 35 )