بردياى دروغى
61 - در همانموقع كه كبوجيه فرزند كوروش در مصر بانجام كارهاى حيرتآور خود مشغول بود و اقامت او در آنجا بدرازا ميكشيد دو مغ كه باهم برادر بودند برضد او قيام كردند « 1 » . كبوجيه يكى از اين دو نفر را به سمت ناظر مأمور ادارهء اموال خود كرده بود و همين شخص بود كه توطئه را طرح كرد « 2 » . اين شخص متوجه شده بود كه مرگ برديا را از مردم پنهان كرده بودند و فقط تعداد كمى از پارسها از آن باخبر بودند و ديگران هنوز او را زنده تصور ميكردند . پس طرح خود را بر اين اساس پايه گذارد و بخاندان سلطنتى تجاوز كرد . او برادرى داشت كه به شرحى كه نقل كردم در شورش سهيم بود . اين برادر بقدرى به برديا فرزند كوروش و برادر كبوجيه كه بامر پادشاه كشته شده بود شباهت داشت كه ميتوانست ايجاد شبهه كند . نه تنها از لحاظ صورت به برديا شبيه بود بلكه نام او هم برديا « 3 » بود . پاتىزيتس « 4 » مغ به او اطمينان داد كه شخصا جريان را بنفع او رهبرى خواهد كرد . پس او وى را بمقر سلطنت برد و بر تخت شاهى قرار داد . پس از آن رسولان
هامش
( 1 ) - در كتيبه بيستون صحبتى از وجود دو برادر در ميان نيست و فقط از كئومات مغ گفتگو شده . بعلاوه هيچيك از مورخان باستان غير از هردوت و ژوستن قيام بردياى دروغى را با مشاركت برادر او ندانستهاند .
( 2 ) - در كتيبه بيستون درباره شغل بردياى دروغى قبل از آنكه به سلطنت برسد مطلبى نقل نشده . هردوت مدعى است كه او با برادرش مامور اداره اموال پادشاه بود ، درحاليكه كتزياس مدعى است كه كبوجيه پس از قتل برادر خود عمدا اين شخص را برديا ناميد تا مردم متوجه قتل بردياى واقعى نشوند . ژوستن مدعى است كه شريك جرم برديا يكى از نزديكان شاه و همانكسى بود كه بدستور او بردياى واقعى را بقتل رسانيدند .
( 3 ) - صحت اين ادعاى هردوت مورد ترديد است زيرا بحكايت كتيبه بيستون نام بردياى دروغى كئومات بوده كه فقط پس از قيام برضد كبوجيه خود را برديا خوانده است
( 4 ) - پاتىزيتس« Patizeithes »برادر بردياى دروغى كه نقشه توطئه را طرح كرد .
ژوستن نام وى را گومتس« Gometes »نقل كرده و به همين جهت تصور ميرود هردوت شغل برادر گئومات را كه ناظر خرج اموال پادشاه بوده بجاى نام او گرفته و وى را چنين خوانده است .