واقع شده و تقريبا در حوالى شهرى كه به شهر تمساح « 1 » معروف است قرار دارد بنا كردند « 2 » . من اين بنا را ديدهام و حقيقة از آنچه ميتوان دربارهء آن گفت عالى تر است . اگر تمام بناها و آثار هنرى را كه يونانيان ساختهاند رويهم گذارند از حيث كار و قيمت از اين بناى تودرتو كمتر به نظر خواهند رسيد ، در حالى كه معبد افز « 3 » و معبد ساموس « 4 » شايسته نقل و تعريف ميباشند . حتى اهرام مصر بيش از آنچه دربارهء آنها گفته شده ارزش دارند و هريك از آنها به تنهائى با بسيارى از بناهاى يونانى و حتى بناهاى بزرگ يونانى برابر ميباشند . ولى اين بناى تودرتو از اهرام هم عالىتر است . اين بنا عبارتست از دوازده صحن سرپوشيده كه درهاى آنها روبروى هم قرار دارد و شش تاى آن رو بشمال و شش تاى ديگر رو بجنوب است . اين صحنها بهم مربوطند و از خارج يك حصار واحد گرد آنها كشيده شده « 5 » . در اين بنا دو رديف تالار مشاهده مىشود كه بعضى در زيرزمين قرار دارند و بعضى ديگر بر روى آنها و بالاى زمين قرار دارند و جمعا سه هزار عدد ميباشند كه در هررديف يكهزار و پانصد عدد است . ما خود تالارهائى كه بر روى زمين قرار دارند به چشم ديدهايم و از آنها عبور كردهايم و آنچه دربارهء آن خود به چشم ديدهايم شرح ميدهيم . ولى دربارهء تالارهائى كه در زير زمين قرار دارند شفاها اطلاعاتى كسب كردهايم . زيرا مصريانى كه حفاظت آنها را به عهده دارند مطلقا
هامش
( 1 ) - اين شهر در جنوب شهر معروف تب( Thebes )قرار داشت و سترابون نيز بدان اشاره كرده ( رجوع شود به يادداشت بند 69 ) .
( 2 ) - بعضى از مورخين باستان عقيده دارند كه اين بنا يادگار يكى از پادشاهان سلسله دوازدهم مصر است كه آمنمهات سوم( Amenemhat III )نام داشت و احداث درياچه موريس نيز از عمليات او است بود .
( 3 ) - افز( Ephese )از شهرهاى يونى باستان واقع در ساحل آسياى صغير كه يكى از مراكز مهم نفوذ تمدن يونانى در آسيا بود .
( 4 ) -Samos( 5 ) - اگر بگفته هردوت درهاى اين دوازده صحن به روى هم باز نميشده قاعدة صحنها بايد در دو رديف ششتائى قرار گرفته باشند و در اين صورت شش به شش باهم ارتباط داشتهاند و بنابراين مقصود هردوت از قيد قسمت اخير اين بند اينست كه شش صحن شمالى و شش صحن جنوبى جداگانه باهم ارتباط داشتهاند .