مردان و زنان بعدهء هزاران هزار سينه ميزنند . ولى من شرم دارم بگويم كه بخاطر چه كسى آنها سينه ميزنند « 1 » . از قوم كارى كسانى كه در مصر سكونت دارند « 2 » از اين هم تجاوز ميكنند به حدى كه پيشانى خود را با خنجر مجروح ميكنند و از روى همين عمل است كه ميتوان تشخيص داد كه آنها مصرى نيستند و خارجى هستند .
62 - وقتى مصريان در شهر سائيس جمع ميشوند ، در شبى كه مراسم قربانى انجام ميدهند ، چراغهاى زياد در هواى آزاد در اطراف خانههاى خود روشن ميكنند « 3 » .
اين چراغها از ظروف پهنى هستند كه از نمك « 4 » و روغن مملو كردهاند ؛ فتيلهء آنها در روغن قرار دارد و تمام شب ميسوزد . اين جشن را جشن چراغانى مينامند « 5 » .
آن دسته از مصريان نيز كه نتوانند در اين مجلس شركت كنند ، همين كه شب قربانى فرارسد چراغهاى خود را روشن ميكنند ، بقسمى كه نه فقط در سائيس چراغها ميسوزد ، بلكه در سراسر مصر چنين است . و اما در باره اينكه چرا در شب مورد بحث اين تشريفات و چراغانى را برپا ميكنند افسانه مقدسى در اينباره وجود دارد « 6 » .
هامش
( 1 ) - بخاطر مرگ ازيريس( Osiris )شوهر ايزيس( Isis )، رب النوع مصر باستان و حامى مردگان .
( 2 ) - از زمان پسامتيك( Psammetique )عده اقوام كارى كه در مصر سكونت داشتند رو به ازدياد گذارده بود ( بند 154 همين كتاب ) كارى( Carie )يكى از كشورهاى قديم آسياى صغير در ساحل درياى اژه است كه شهرهاى معروف آن ملط و هاليكارناس بود .
( 3 ) - روشن كردن اين چراغها براى كمك به ازيريس بود كه بتواند زوجه خود ايزيس را در تاريكى بيابد و همچنين ارواح پليد كه ايزيس را شكنجه ميدادند از روشنائى وحشت كنند و بگريزند .
( 4 ) - نمك را مصريان به آن جهت با روغن مخلوط ميكردهاند كه احتراق بكندى انجام گيرد و فتيله چراغ تمام شب روشن بماند . همچنين ممكن است براى خنثى كردن اثر رطوبت روغن به آن اضافه ميكردهاند .
( 5 ) - در چين نيز جشنى بنام جشن فانوس وجود دارد و به همين جهت و بدلايل ديگر بعضى از مورخان مدعى شدهاند كه چين زمانى مستعمرهء مصر باستان بوده است .
( 6 ) - اين افسانه كه هردوت از نقل آن خوددارى مىكند همان افسانه جستجوى ايزيس است كه در يادداشت بند 62 به آن اشاره شد .