قرار دارد بوره قرار ميگرفت ، زمستان و بوره خورشيد را از ميان آسمان ميراندند و همانطور كه امروز از روى افريقاى مركزى ميگذرد در آن زمان از بالاى اروپا ميگذشت و سراسر اين قاره را طى ميكرد و همان عملى را كه امروز در نيل انجام ميدهد بتصور من در ايستر « 1 » نيز انجام ميداد .
27 - و اما دربارهء علت آنكه نسيم از رود نيل نميوزد عقيدهء من چنين است : اقتضاى طبيعت آنست كه از نواحى بسيار گرم نسيمى نوزد زيرا معمولا نسيم از چيزى ميوزد كه خود خنك باشد .
28 - پس اميدم آنست كه اين امور به همان نحو كه اكنون هست و هميشه بوده باقى بماند . و اما دربارهء سرچشمههاى نيل ، از مصريان و ساكنان افريقا و يونانيانى كه با آنان در اينباره مصاحبه كردهام هيچيك باستثناى كاتب خزاين مقدس آتنا « 2 » در سائيس « 3 » واقع در مصر افتخار آن را نداشتهاند كه در اينباره اطلاعى داشته باشند . ولى به نظر من او نيز كه ادعا داشت در اينباره اطلاع دقيق كسب كرده شوخى ميكرده است « 4 » . بهرحال او چنين ميگفت : بين شهر سىين « 5 »
هامش
( 1 ) - ايستر( Ister )نام قديم رود دانوب است .
( 2 ) - آتنا( Athena )يا آتنه خداى هنرهاى زيبا در دنياى باستان .
( 3 ) - سائيس( Sais )از شهرهاى مصر باستان در ناحيه مصب نيل كه مدتها پايتخت خاندان سلطنتى سائيس بوده است .
( 4 ) - شايد كاتب سائيسى چندان هم قصد شوخى نداشته و چون از عمال مذهبى محسوب ميشده به نظريهء كهنهاى كه در آن زمان مردود بوده عقيده داشته و در كمال ايمان و عقيده بوده است كه چنين سخن گفته . باحتمال زياد در دورهاى كه هنوز مصريان از آنچه در آنسوى آبشارهاى الفانتين موجود بوده به كلى بىاطلاع بودهاند مشاهده اين آبشارهاى بزرگ طبعا به آنها چنين تلقين ميكرده است كه رود نيل در اين نقطه از داخل زمين ميجوشد و خارج مىشود . مدتها تصور ميكردهاند كه در اين محل چشمههاى زيرزمينى موجود است كه حجم آب نيل را ميافزايند و موجب طغيان معروف نيل ميشوند . و نيز منظرهء جريانهاى درهم و مختلف آب در محل آبشار كه تا فاصله زيادى ادامه مييابد موجب ايجاد اين تصور غلط بوده است كه مقدارى از آب نيل بسوى جنوب افريقا جارى است .
( 5 ) -Syeneاز شهرهاى مصر باستان در مرز مصر و حبشه در نزديكى محلى كه امروز اسوان نام دارد .