هرسال هرمقدار آب كه در آن سال ذخيره كرده پس ميفرستد و تصور مىكنم قسمتى از آن را نزد خود نگهميدارد « 1 » . وقتى زمستان ملايم مىشود خورشيد بوسط آسمان برميگردد و در اينحال آب تمام رودها را بسوى خود ميكشد .
تا اين زمان به مقدار زياد آب از آسمان به اين رودها ميرسد زيرا نواحى كه از آنجا ميگذرد در معرض باران و سيل قرار گرفتهاند . ولى همين كه تابستان رسيد باران كم مىشود و آب رودها بسوى خورشيد كشيده ميشوند و درنتيجه از قدرت آنها كاسته مىشود . ولى رود نيل كه در زمستان باران ندارد و آب آن بسوى خورشيد كشيده مىشود تنها شطى است كه در اين فصل « 2 » با مقايسه با فصل تابستان حجم آب آن كمتر است زيرا در تابستان آب اين رود با آب رودهاى ديگر بيك نسبت كشيده مىشود ، در حالى كه در زمستان تنها رود نيل است كه آب آن بسوى خورشيد كشيده مىشود . به اين دليل است كه من عقيده دارم اين موضوع معلول خورشيد است « 3 » .
26 - همچنين بعقيدهء من خورشيد موجب خشگى هواى اين نواحى است زيرا هوا را در مسير خود ميسوزاند . به همين جهت است كه در مراكز افريقا تابستان دائمى است . اگر محل اقليمها تغيير ميكرد و در جائى از آسمان كه اكنون محل بوره « 4 » و زمستان است نوتوس « 4 » و جنوب قرار ميگرفت و در جائى كه اكنون نوتوس
هامش
( 1 ) - شايد در اينجا مؤلف تحت تأثير افكار دستهاى از فيزيكدانان باستان و از جمله تالس ملطى قرار گرفته كه عقيده داشتهاند آتش خود شكلى از آب است كه بآنصورت درآمده و خورشيد و ديگر اجسام آتشين از ابخرهء آسمانى تشكيل شدهاند .
( 2 ) - يعنى در زمستان كه ديگر رودها از آب سرشارند .
( 3 ) - ظاهرا هردوت به اين نكته توجه نداشته كه اگر اين مطلب در مورد رود نيل صادق باشد در مورد ديگر رودهائى كه از نواحى گرمسير سرچشمه ميگيرد نيز بايد صادق باشد ، در حالى كه چنين نيست و هيچيك از اين رودها وضعى مشابه با وضع نيل ندارند . شايد علت عدم توجه هردوت به اين نكته آن باشد كه اصولا وى از وجود ديگر رودهائى كه از مناطق گرمسير سرچشمه ميگيرند بىاطلاع بوده است .
( 4 ) - بوره( Boree )نشانه شمال و نوتوس( Notos )نشانه جنوب است و وسيله تشخيص اين دو جهت در زمان هردوت بوده است ( رجوع شود به توضيح مقدماتى دربارهء اوزان و مقادير در يونان باستان ) .