مسئله مبهم بيان كنم ، اكنون توضيح خواهم داد كه بعقيده من چرا در تابستان بر حجم آب نيل افزوده مىشود : در فصل زمستان خورشيد به علت طوفان از مسير اوليه « 1 » خود منحرف مىشود و به مركز افريقا « 2 » نزديك مىشود . براى كسى كه به بيان مختصر قانع باشد همين توضيح كافى است زيرا بديهى است هراندازه اين خدا « 3 » بيشتر به ناحيهاى نزديك شود و از آن عبور كند آن ناحيه از حيث آب فقيرتر است و رودهائى كه در آنجا جارى است خشك ميشوند .
25 - براى توضيح بيشتر شرح مطلب چنين است : خورشيد هنگام عبور از مركز افريقا نتايج زير را حاصل مىكند : چون در اين نواحى هوا بطور دائم صاف و شفاف و هواى آن پيوسته گرم و فاقد بادهاى خنك است « 4 » ، خورشيد هنگام عبور خود همان اثر را دارد كه هنگام تابستان در موقع عبور از ميان آسمان دارد بدين معنى كه آب را بسوى خود مىكشد و وقتى آن را بسوى خود كشيد آن را در قسمتهاى علياى فضا رها مىكند . در آنجا بادها آن را ميربايند و به اطراف پراكنده مىكنند و به صورت قطرات آب تغيير شكل ميدهند . طبيعى است بادهائى كه در اين ناحيه ميوزند يعنى باد نوتوس « 5 » و باد جنوب غربى از همه بيشتر باران با خود خواهند داشت « 6 » . با اينحال من تصور نميكنم كه خورشيد
هامش
( 1 ) - بطوريكه بعدا ملاحظه خواهد شد مقصود هردوت از مسير اوليهء خورشيد مسير آن از شرق به غرب « از وسط آسمان » است . ظاهرا خورشيد درآغاز تابستان كه فصل شروع طغيان نيل است در اين مسير مشغول حركت مىباشد .
( 2 ) - مقصود از « مركز افريقا » قسمتى از آسمان است كه بالاى ناحيهء مركزى افريقا قرار دارد و خورشيد از آن عبور مىكند .
( 3 ) - « خدا » اشاره به خورشيد است كه در غالب كشورهاى قديم مورد پرستش بوده است .
( 4 ) - مقصود مؤلف اينست كه هيچ چيز مانع از آن نيست كه آبهاى اين ناحيه تحت تأثير آفتاب سوزان بخار شود .
( 5 ) - باد نوتوس( Notos )باد جنوب است كه هردوت غالبا وسيله تشخيص جهت جنوب نسبت به جهت شمال قرار داده است ( رجوع شود به توضيح خارج از متن درباره اوزان و مقادير در يونان باستان ) .
( 6 ) - اين اظهار هردوت مبتنى بر اشتباه است زيرا در مصر بادهائى كه از جهت جنوب غربى ميوزند بارانى نيستند در حالى كه همين بادها در شمال مديترانه بارانى هستند . اشتباه مؤلف ناشى از همين قياس بى مورد است .