در زمان پادشاهى كه موريس « 1 » نام داشته هربار كه مد رودخانه لااقل به هشت آرنج « 2 » ميرسيد آن قسمت از خاك مصر كه در پائين ممفيس قرار داشت آبيارى ميشد . درموقعى كه كاهنان اين مطلب را براى من نقل ميكردند فقط نهصد سال از مرگ موريس ميگذشت « 3 » در حالى كه امروز اگر رود به مقدار شانزده و يا لااقل پانزده آرنج بالا نيايد آب آن به زمينهاى اطراف سوار نميشود .
اگر خاك اين كشور بنسبتى كه گفته شد بالا رود و به همان نسبت بر آن افزوده شود مصريانى كه در نواحى سفلاى درياچه موريس « 1 » و بخصوص در ناحيهاى كه به مصب نيل معروف است سكونت دارند چون نيل ديگر خاك آنان را مشروب نخواهد كرد بايد بعقيدهء من در تمام مدت زمان از آنچه كه هنگامى خود يونانيان را بدان تهديد ميكردهاند رنج برند . توضيح آنكه چون مصريان شنيده بودند كه سراسر كشور يونان بوسيله باران مشروب مىشود و مانند كشور آنان آب آن از رودخانهها نيست ، مدعى شده بودند كه روزى يونانيان از اين اميد بزرگ خود « 4 » مأيوس خواهند شد و به طرز وحشتناكى از گرسنگى خواهند مرد . مقصود آنها اين بود كه اگر خداوند اراده كند كه باران نيايد و خشگى ادامه يابد چون يونانيان از هيچجا غير از آسمان انتظار رسيدن آب ندارند با قحطى روبرو خواهند شد .
14 - آنچه مصريان دربارهء يونانيان گفتند بجاى خود درست است . ولى اكنون
هامش
( 1 ) -Moeris- از قديمترين پادشاهان مصر كه از 1736 تا 1726 قبل از ميلاد در مصر سلطنت كرده و آثار زيادى از خود باقى گذارده . معروفترين اين آثار درياچهاى بوده كه بنام خود او موريس خوانده ميشده .
( 2 ) - آرنج( Coudee )واحد طول در يونان باستان و برابر 444 ميليمتر ( رجوع شود به فصل مقدماتى دربارهء اوزان و مقادير در يونان باستان ) .
( 3 ) - بعقيده هردوت موريس( Moeris )دو نسل قبل از پروته( Protee )كه معاصر جنگ معروف تروآ( Troie )بوده ميزيسته و به شرحى كه در بند 145 همين كتاب مدعى است اين جنگ كمى بيش از هشتصد سال قبل از اين پادشاه روى داده . از اين ضدونقيض گوئى بايد چنين نتيجه گرفت كه موريس مدتها بعد از تاريخى كه او نقل مىكند ميزيسته .
( 4 ) - روشن نيست كه مقصود هردوت از « اميد بزرگ » يونانيان كه از قول مصريان نقل مىكند چيست :