روز در طول شط بحرپيمائى كرد « 1 » .
5 - آنچه آنها دربارهء كشور خود نقل ميكردند به نظر من صحيح آمد . زيرا يك شخص منصف بىآنكه قبلا چيزى دربارهء مصر شنيده باشد فقط با مشاهدهء اين كشور ميتواند متوجه شود كه آن قسمت از مصر كه يونانيان با كشتى به آن سفر ميكنند « 2 » قطعه خاكى است كه هديه شط مىباشد « 3 » و بعدها به كشور مصريان اضافه شده است .
همچنين است قسمتى كه هنوز در بالاى اين درياچه بفاصله سه روز بحرپيمائى از ساحل قرار گرفته ، كه با اينكه تا امروز كاهنان آن را تأييد نكردهاند ، آن نيز نظير آن مىباشد . « 4 » اكنون كمى دربارهء چگونگى خاك مصر سخن ميگويم : نخست آنكه اگر شما از راه دريا وارد شويد و در فاصله يك روز از ساحل باشيد چنانچه ميلهاى
هامش
( 1 ) اين ادعاى هردوت كه مصر باستان را باستثناى ناحيه تب باتلاقى ميدانسته صحيح نيست زيرا از آغاز دوره امپراتورى قديم مصر و از زمان منس و جانشينان او شهر پلوز( Peluse )و بعضى شهرهاى ديگر در ناحيه مصيب رود نيل وجود داشته است . دربارهء محل دقيق نقطهاى كه هردوت به آن اشاره مىكند ( درياچهء موريس ) بين محققان اختلاف است .
يكى از محققان معاصر فرانسوى بنام سورديل( Sourdille )عقيده دارد كه اين نقطه در محلى قرار داشت كه امروز بحر يوسف در همان محل از نيل جدا مىشود .( Sourdille : voyaged' Herodote en Egypte , p . 121 )يكى ديگر از محققان بنام اهرنبرك( Ehrenberg )عقيده دارد كه مسافت « يك روز راه » در نظر هردوت بمراتب از آنچه سورديل حساب مىكند كمتر و باحتمال زياد نقطهاى كه مؤلف به آن اشاره مىكند به ساحل نزديكتر بوده و شايد در اطراف فايوم( Fayoum )امروز بوده است .
( 2 ) ممكن است مقصود مؤلف از اين قسمت از خاك مصر منطقه نيل تا حدود شهر ممفيس باشد كه در آن زمان محل رفتوآمد يونانيان بود .
( 3 ) اصطلاح « هديه شط » يكى از اصطلاحاتى است كه هكاته معروف غالبا در نوشتههاى خود به كار ميبرده . به كار بردن اين اصطلاح از طرف هردوت يكى از دلايل كسانى است كه عقيده دارند هردوت مطالب خود را از هكاته نقل كرده .
( 4 ) سورديل( Sourdille )محقق معاصر فرانسوى معتقد است كه اين قسمت از ناحيهاى شروع مىشود كه نخستين انشعاب نيل قبل از بحر يوسف از رود نيل جدا مىشود ولى اگر اشتباهى كه سورديل دربارهء محل درياچه موريس( Moeris )به هردوت نسبت داده است و در توضيح خارج از متن بدان اشاره شد صحت نداشته باشد اين قسمت بايستى از ناحيه بحر يوسف شروع ميشده باشد .