و سعادتمند اين دو رادمرد را كه تقريبا در شرايطى نظير مرگ دو معمار معروف دلفى بنام تروفونيوس « 1 » و آگامدس « 2 » رويداد از دهان مردم شنيده . كاركنان معبد دلف براى او شرح دادهاند كه چگونه هاتف اين معبد در تاريخ خاندان مرمناد و كرزوس نقشى بزرگ بازى كرده و كفايت و درايتى خاص از خود نشان داده است .
اهميت نقشى كه اين معبد در تاريخ خاندان مرمناد به عهده داشت غير قابل انكار است . هنگامى كه بعد از قتل كاندول دربار ليدى با هرجومرج و بلاتكليفى روبرو بود مردم حل مشكل خود را به هاتف اين معبد واگذار كردند و هاتف اين معبد ژيژس يعنى مؤسس خاندان مرمناد را بسلطنت برگزيد . و در همين زمان هاتف معبد واقعهء شوم سارد را كه در زمان كرزوس رويداد پيشبينى كرد و بعدها به علت تقدس اين پادشاه تاريخ وقوع آن را چندى بتأخير انداخت . هاتف اين معبد تنها هاتفى بود كه توانست بدرستى بگويد كه پادشاه ليدى در كاخ خود به چه طبخ شگفت و حيرتانگيزى مشغول بود و به علت همين پيشگوئى صائب بود كه كرزوس او را تنها هاتف صديق و راستگو تشخيص داد . همين هاتف است كه با بيانى روشن سرنوشت جنگى را كه پادشاه ليدى با پارسها در پيش داشت و آنچه تقدير دربارهء ظهور كوروش از دو نژاد پارس و ماد مقدر كرده بود پيشگوئى كرد . هاتف اين معبد از قبل گفته بود كه روزى كه فرزند لال كرزوس سخن گويد ، آن روز روز بدبختى و فلاكت پادشاه خواهد بود و چنين شد كه او گفته بود .
بطور كلى « تاريخ كرزوس » سراسر مجموعهايست از مطالبى كه براى تجليل و تمجيد از خداوند معبد دلف جمعآورى شده است . مورخ اين قسمت از تاريخ خود را با تقريظى آشكار از خداوند اين معبد بپايان مىرساند و چنين ميگويد : « اين بود جوابى كه هاتف معبد به فرستادگان ليدى داد ، آنها جواب هاتف را به سارد آوردند و به كرزوس باز گفتند . وقتى كرزوس اين جواب را شنيد ، تصديق كرد كه گناه از او بوده است نه از خداوند . » ( بند 91 ) . هردوت درين افسانه كرزوس را از يك طرف
هامش
( 1 ) -Trophonios( 2 ) -Agamedes