بر ضد پادشاه خود قيام كرد و در جنگ بر او فائق شد و بسلطنت رسيد .
درين مقام قصد ما آن نيست كه دربارهء صحت اين روايات مختلف تحقيق كنيم ، ولى كثرت اقسام روايات و اختلاف زيادى كه بين آنها مشاهده مىشود خود گواه آنست كه سرچشمهء آنها از منابعى مختلف است و بطور يقين در هريك از اين روايات گويندگان و نقالان قسمتهائى بسليقهء خود افزودهاند و به روايت جنبهء افسانه و داستان دادهاند .
روايتى كه هردوت انتخاب كرده از دو جهت از ليدى و مردم اين كشور سرچشمه مگيرد .
از طرفى هردوت هوسرانى كاندول را تلقين الهى جلوه ميدهد ( بند 8 ) و علت آن را چيزى غير از خودستائى معمولى عشاق ميداند كه معمولا علاقه دارند همهكس معشوق آنان را تحسين كند . در رفتار ژيژس نوعى بىقيدى و بىاعتنائى به مسائل اخلاقى مشاهده مىشود كه در تمدن و اخلاق يونانى بيسابقه است و ميتوان آن را نمونهاى از احساسات شهوانى شدن مشرقزمينيان دانست « 1 » . از طرف ديگر شدت عكس العمل و كينهء ملكه بقدرى با اخلاق و روحيهء يونانيان مغايرت دارد كه هردوت خود را ناگزير مىبيند اين رفتار شديد را نمونهاى از تجديد خوى « وحشيانهء » قديم ليديها جلوه دهد و براى توجيه اين مطلب در بند 10 چنين مينويسد : « . . . چه در نظر ليديها و ديگر اقوام وحشى مشاهدهء اندام عريان ننگى بزرگ محسوب مىشود ، حتى اگر اندام عريان يك مرد باشد . »
افسانه آتيس « 2 » فرزند كرزوس نيز چنين است و خصوصيات آسيائى آن محل ترديد نمىباشد . يكى از بازيكنان بزرگ اين صحنه نجيبزادهايست از اهل فريژى كه خاندان او در گذشته درين محل سلطنت داشتهاند و بعدها دستنشاندهء ليدى شده بودند .
در اين افسانه پدرى را مشاهده ميكنيم كه براى اينكه فرزندش پابند تنعمات و لذايذ حرمسرا شود و از خانه بيرون نرود براى او زنى انتخاب مىكند . چگونه ميتوان ترديد كرد كه منبع اين خبر يكى از نقاط آسيا است ؟ با اين حال ، نكتهء جالب درين
هامش
( 1 ) - نظير افسانه كرزوس در يكى ديگر از آثار مكتوب مشرقزمين در كتاب استر( Esther )دربارهء آسورئوس( Assureus )و واستى( Vasti )مشاهده مىشود .
( 2 ) -Atys