نخستين پادشاهى است كه با يونانيان بدرفتارى كرد . بعقيدهء اوژيژس ، آرديس ، ساديات و آليات كه اسلاف كرزوس بودهاند ، در سرزمين يونى وائولى فقط به شبيخون و غارتهاى محلى دست ميزدند و اگر به شهرى تسلط مييافتند ، در حين عبور در گذر - گاه خود بر آن مسلط ميشدند و هرگز به قصد تسخير آن حركت نميكردند . فتوحات آنها زودگذر بود و خود گاه با شكست مواجه ميشدند و با دشمن كنار ميآمدند .
ازين قبيل است جنگ دوازده ساله ليدى و ملط كه سرانجام با عقد موافقت نامهاى بين تراسيبول « 1 » و آليات بپايان رسيد . كرزوس بر خلاف اسلاف خود سرزمين يونى را براى مدتى طولانى مسخر نمود و اين كشور را به پرداخت باج و خراج مجبور كرد .
اين وضع به كلى تازگى داشت و هردوت بخصوص به اين مطلب اشاره مىكند و در بند 6 يادآورى مىكند كه حتى در سختترين ادوار هجوم اقوام سيمرى تمام اقوام يونانى آزاد ميزيستند ( بند 6 ) .
از بند 14 تا 22 و همچنين بند 25 مجموعهء يادداشتهائى شروع مىشود كه مؤلف دربارهء ليدى تهيه كرده و آنها را در يك جا گردآورده و شايد قصد داشته از آن كتابى دربارهء ليدى تهيه كند . همچنين است مطالبى كه هردوت دربارهء مسائل زير نقل مىكند :
- جزئيات بند هفت دربارهء سلسلههائى كه قبل از خاندان مرمناد در ليدى سلطنت كردهاند نشان ميدهد كه چگونه گاه مؤلف در جهت عكس سلسله مراتب تاريخى در ذكر وقايع و حوادث به عقب باز ميگردد .
- بند 26 دربارهء فتح شهرهاى يونى و ائولى بدست كرزوس و همچنين بند 27 كه تسخير جزاير در آن شرح داده مىشود . مطالب اين دو بند با اينكه در مجموع تاريخ هردوت مقامى بزرگ دارد ، در حقيقت براى « تاريخ كرزوس » هردو بند و بخصوص مطالب بند 26 چندان اهميتى دارا نمىباشد و ازين حيث مطالبى كه در بند 28 از آن ياد شده براى ذكر كلى فتوحات اين پادشاه و مجسم كردن وسعت امپراتورى
هامش
( 1 ) -Thracybule