توضيح خارج از متن دربارهء « تاريخ كرزوس »
« كرزوس نخستين پادشاه اقوام وحشى است كه ما ميشناسيم . او جمعى از يونانيان را باطاعت و بردگى درآورد و آنان را به پرداخت خراج مجبور كرد :
اقوامى كه او باطاعت و انقياد خود درآورد عبارت بودند از اقوام يونى « 1 » ، ائولى « 2 » و درى « 3 » كه در سرزمين آسيا سكونت داشتند ، و قومى كه او با خود دوست و متحد كرد عبارت بود از قوم لاكدمون « 4 » كه در لاكدمون « 4 » سكونت داشت . . . »
« اين بود چگونگى امپراتورى كرزوس و نخستين فتح سرزمين يونى . »
نخستين عبارتى كه در فوق ذكر شد در بند 6 و عبارت دوم در آخر بند 91 از كتاب اول هردوت تحت عنوان « تاريخ كرزوس » آمده است . باوجوداين دو عبارت كه در آغاز و آخر اين فصل تكرار مىشود و حاكى است كه هردوت اين قسمت از كتاب خود را بشرح تاريخ كرزوس اختصاص داده است ، مؤلف قسمتى از همين فصل كتاب حاضر را به شرح مطالب ديگرى از قبيل نخستين مرحلهء نزاع يونانيان و « بربرها » اختصاص داده است . با اين حال ، اين قسمت از كتاب هردوت ، همانطور كه عنوان آن حاكى است در حقيقت تاريخى است از زندگى كرزوس ، مردى كه نامش در سرلوحهء اين فصل با اين عبارت آغاز مىشود : « كرزوس فرزند آليات از نژاد ليدى بود و بر مردمى سلطنت ميكرد كه در اين سوى رود هاليس سكونت داشتند . »
از بند 8 تا بند 13 اين فصل مطلب به بيان سرگذشت ژيژس و غصب سلطنت از جانب او اختصاص دارد و شرح اين افسانه با پيشگوئى معروف خدايان دربارهء انتقام خاندان هراكليد از چهارمين خلف ژيژس خاتمه مييابد . اين قسمت در حقيقت مقدمهء اين فصل از كتاب هردوت محسوب مىشود . پس از آن ، هردوت در بند 28 تا 33 در
هامش
( 1 ) -Ionie( 2 ) -Eolie( 3 ) -Dorie( 4 ) -Lacedemone