* * * از تاريخ هردوت تاكنون متن كاملى به زبان فارسى ترجمه نشده ، ليكن خلاصه و چكيدهاى از نه جلد تاريخ مفصل اين مورخ و بخصوص قسمتهائى كه مربوط به تاريخ ايران باستان است توسط آقاى وحيد مازندرانى از متن خلاصهء انگليسى در يك مجله شامل دويست صفحه به فارسى ترجمه و در سال 1313 در تهران طبع شده است . وجود همين تاريخ خلاصه شدهء هردوت به زبان فارسى واقعا موجب مسرت است ، ليكن ارزش و اهميت اين سند بزرگ تاريخ بشر به حدى است كه جاى آن داشت متن كامل آنكه به تمام زبانهاى زندهء دنيا ترجمه شده است به فارسى نيز ترجمه شود .
از مدتها قبل نگارنده ضمن انجام وظيفهء خطير تدريس در دانشگاه تهران متوجه شد كه دانشجويان تاريخ به علت ضعفى كه غالبا در زبانهاى خارجى دارند قادر باستفاده از متون كهنهء تاريخ جهان نميباشند و از طرفى باقتضاى كار خود و براى تهيهء پاياننامه و كنفرانسهاى خود ناگزير به مراجعه به اين متون ميباشند ، پس براى تسهيل كار آنان و واقعيت دادن به آرزوى ديرين خود كه ترجمهء كامل اين متن بزرگ تاريخى است كمر همت بانجام اين مهم بستم .
براى ترجمهء اين سند بزرگ تاريخ بشر نگارنده از دو نسخه ترجمهء فرانسه كه يكى در اواخر قرن نوزدهم و ديگرى در سالهاى اخير از متن يونانى به فرانسه ترجمه شده استفاده كرده است نسخهء اول كه در اواخر قرن نوزدهم در فرانسه توسط هانرى برگن
( Henri Berguin )
ترجمه شده و فاقد يادداشتها و توضيحات تاريخى است در دو مجله پانصد صفحهاى در پاريس بطبع رسيده است . نسخهء دوم كه از رديف انتشارات كلكسيون
( Belles Lettres )
مىباشد در سال 1946 توسط لوگران
- Legrand ) ( Ph E .
در فرانسه ترجمه و طبع شده است . نسخهء اخير متضمن توضيحات و يادداشت - هائى بود كه نگارنده براى تكميل يادداشتها و توضيحات خود از آنها استفاده كرده است . هردو نسخه در كمال وفادارى به متن اصلى به زبان فرانسه ترجمه شدهاند و در هردو نسخه سعى شده است سادگى و روانى عبارات كودكانه نثر عهد عتيق كاملا