بطوريكه نقل ميكنند در طول مسير آن جزاير زيادى است كه از حيث وسعت و بزرگى با جزيرهء لسبوس برابر ميباشند . در اين جزاير مردمانى زندگى ميكنند كه براى تغذيهء خود هنگام تابستان ريشهء انواع گياهان را از خاك بيرون ميكشند و در فصلى كه ميوهها ميرسند آنها را براى غذاى زمستان خود ذخيره ميكنند .
بطوريكه نقل ميكنند اينان درختان ديگرى كشف كردهاند كه ميوهء آنها خاصيت زير را دارد : اهالى جزاير هر دسته در محلى جمع ميشوند و آتش روشن ميكنند و آنگاه خود گرد آن مىنشينند و ميوهء اين گياه را در آن مىافكنند . هنگامى كه آن ميوه مىسوزد ، آنان بوى آن را استشمام مىكنند و همانطور كه يونانيان از شراب مست ميشوند آنان نيز از بوى آن سرمست ميشوند . هرچه بيشتر از آن ميوه در آتش مىافكنند مستى آنها بيشتر مىشود ، بدرجهاى كه از جا برميخيزند و به رقصيدن و آواز خواندن مشغول مىشوند . چنين است بطوريكه نقل مىكنند نوع زندگى اين اشخاص . رود آراكس از كشور ماتين « 1 » سرچشمه ميگيرد و اين همان كشورى است كه رود ژيندس « 2 » نيز از آن سرچشمه مىگيرد ، و رود ژيندس همان روديست كه كوروش بستر آن را به سيصد و شصت مجرا تقسيم كرد و ما قبلا از آن صحبت كرديم . اين رود چهل شاخه دارد و تمام شاخههاى آن باستثناى يكى از آنها به سرزمينى باتلاقى منتهى مىشود . بطوريكه نقل مىكنند در اين سرزمين باتلاقى مردمانى زندگى مىكنند كه خوراك آنها ماهى خام است و لباس عادى آنها پوست سگ آبى است . آن يك شاخهاى كه استثناء كرديم مستقيما بدرياى خزر ميرود و آب آن به اين دريا مىريزد .
203 - درياى خزر خود به تنهائى دريائى مستقل است و ارتباطى با درياى ديگر ندارد .
هامش
( 1 ) - اقوام ماتين( Matienes )در همسايگى اقوام ساسپير( Saspires )در قسمتى از آسياى صغير قديم سكونت داشتند ( كتاب سوم - بند 94 ) . رود ارس در ارمنستان از محل سكونت اين اقوام سرچشمه ميگرفت . هردوت اين قوم را با ماتينهائى كه در بند 189 اين كتاب و بند 49 و 52 كتاب پنجم نام برده اشتباه كرده است .
( 2 ) - رود ژيندس( Gindes )همان دياله امروز است كه به كارون ميريزد .