كردهاند . رسالهاى تحت عنوان « خبث طينت هردوت » از مؤلفان يونان باستان باقى است كه عموما آن را به پلوتارك نسبت ميدهند . اگر اين نسبت صحت داشته باشد همانطور كه از عنوان آن پيداست انتقاد مؤلفان باستان به حدى شديد بوده است كه حتى هردوت را به « خبث طينت » متهم كردهاند . بين مؤلفان قرون جديد دربارهء اين مسئله اختلاف است . در انگلستان يكى از مورخان معروف بنام سايس
( Sayce )
با جمعى ديگر از مؤلفان كه پيرو مكتب او ميباشند و قسمت اعظم مطالعات خود را به هردوت و آثار او اختصاص دادهاند عقيده دارند كه هردوت از صداقت علمى و امانت قلمى كه سرمايهء اصلى هر مورخى است بىبهره بوده است . اين دسته از مورخان هردوت را متهم ميكنند كه به آثار مؤلفان قديم دستبرد زده و با اينكه مطالب آنانرا در كتاب خود نقل كرده نه تنها نامى از آنان نبرده بلكه آنان را بدست فراموش سپرده و كوشيده است اطلاعات تاريخى و جغرافيائى آنان را به حساب خود گذارد و خود را مطلعتر از آنچه بوده است به خوانندگان معرفى كند .
محققان فرانسوى بر خلاف همكاران انگليسى خود نسبت به هردوت و صدق گفتار او خوش بينند و انتقادات مكتب انگليسى را وارد نميدانند . معروفترين اين دسته از محققان فرانسوى آمده اوت
( Amedee Hauvette )
و آلفره كروآزه
( Alfred Croiset )
ميباشند كه يكى كتابى تحت عنوان « تاريخ جنگهاى مديك » « 1 » و ديگرى كتابى تحت عنوان « تاريخ ادبيات يونان » « 2 » در پنج مجلد تأليف كرده است .
در اين دو كتاب عقايد مكتبهاى مختلف دربارهء هردوت مورد بحث قرار گرفته و از اين حيث شايد بتوان گفت جامعترين و بهترين بحثى است كه دربارهء هردوت بقلم آمده است . اين دو مؤلف و بطور كلى غالب مؤلفان فرانسوى در « صداقت » و درستى گفتار هردوت كمترين ترديدى ندارند و عقيده دارند كه آنچه اين مؤلف كهن نقل كرده از حيث سنديت تاريخى داراى ارزش و اعتبارى كامل است .
هامش
( 1 )Amedee Hauvette : Histoire des Gerres Mediques , Paris , Hac - hette , 1894( 2 )A . Croiset : Histoire de la litterature grecque .