شدند « 1 » . چنين بود هاتفهاى يونانى كه كرزوس با آنها بمشورت پرداخت . ولى او كسانى نيز به ليبى « 2 » و زيارتگاه آمون « 3 » فرستاد . قصد كرزوس از اعزام اين فرستادگان اين بود كه قبلا علم و دانش هاتفها را آزمايش كند تا چنانچه آنها را قادر به پيشگوئى حقايق يابد بار ديگر كسانى بنزد آنها فرستد و از آنها در بارهء جنگ با پارسها مشورت كند .
47 - كرزوس كه عدهاى از ليدىها را براى آزمايش خداوندان فرستاده بود به آنها چنين دستور داده بود : از روز حركت از شهر سارد بايد حساب روزها را داشته باشند . در صدمين روز بايد با هاتف معابد مشورت كنند و از آنها بپرسند كه « كرزوس پسر آليات و پادشاه ليدى در آن هنگام بچه كارى مشغول است ؟ » آنگاه جواب هريك از آنان را نوشته و بتصديق رسانند و براى او آورند « 4 » . از پاسخ هاتف معابد غير از پاسخ هاتف معبد دلف اطلاعى در دست نيست . ولى در دلف ، همين كه فرستادگان ليدى براى مشورت با خداوند به داخل معبد رفتند و سؤالى را كه دستور داشتند مطرح كردند هاتف معبد جواب خداوند را به صورت شعرى شش
هامش
( 1 ) - در اينجا هردوت هاتف معابد معروف يونان باستان را نام ميبرد و از جملهء آنها هاتف معبد دلف است كه شهرت زيادى داشت . اين نقطه در دنياى باستان محل اجتماع زائرين يونانى و غير يونانى بود كه دستهدسته از نقاط مختلف براى مشورت با خدايان ميشتافتند . دلف نقش مهمى در سياست يونان بازى كرد و جواب هاتف آن غالبا به قيمت هداياى گزاف خريدارى ميشد ( هردوت - كتاب ششم - بند 66 ) . در آبه( Abae )واقع در سرزمين فوسه نيز هاتفى از آپولون وجود داشت . در دودون( Dodone )واقع در اپير( Epire )معبدى از زوس موجود بود و در همين محل درختان بلوط مقدسى بود كه صداى برگ آنها نشانهء ابراز ارادهء خداوندى بود . هاتف آمفيارائوس در اوروپوس( Oropos )قرار داشت و هاتف تروفونيوس در لباده( Lebadee )واقع در بئوسى بود . برانديشيد نام خانوادهء چوپانى بود كه در ديديم( Didyme )واقع در نزديكى ملط خدمت يكى از معابد آپولون را به عهده داشت . هاتف ژوپيتر آمون( Jupiter - Ammon )كه در سرزمين وحشيان ( يعنى خارج از يونان ) يعنى در صحراى ليبى واقع شده بود و در يونان شهرتى زياد داشت .
( 2 ) - مقصود از ليبى قاره افريقا است .
( 3 ) -Ammon( 4 ) - در بعضى از معابد كاركنان معبد پاسخ هاتف را مينوشتند ولى بطوريكه در بند 135 از كتاب هشتم مشاهده خواهد شد در بعضى معابد ديگر چنين رسمى معمول نبود .