مىكنند و او را گناهكار مىدانند . درباره لباس فرنگى هم كه كمكم متداول شده است در آغاز مسلمانان اعتراضى كردند ، تا كه رفتهرفته قبول شد .
درآمد سالانه ماليات
درآمد خزانه
دانستن جمع [ و تفصيل ] ماليات اين دولت خيلى مشكل است ؛ اما جمع كلى آن سالانه از ده كرور تومان ، معادل بيست كرور ين ژاپن ، تجاوز نمىكند . برابر بررسى انجام شده به وسيله وزيرمختار انگليس ، در سالهاى 1872 م . تا 1875 م . درآمد سالانه بهطور متوسط 000 ، 750 ، 4 تومان ، برابر 000 ، 500 ، 9 ين ژاپن ، بوده است . مىگويند كه درآمد يك ساله در 1875 م . به نقد 660 ، 361 ، 4 تومان و به جنس 840 ، 550 تومان ، بر روى هم 500 ، 912 ، 4 تومان - معادل 000 ، 825 ، 9 ين ژاپن مىشود . اين درآمد سالانهء خزانه از ماليات و پيشكشها و جرايم و ضبط نقدينه و اموال و محلهاى ديگر حاصل مىشود . عوايد خزانه از دو راه كلى حاصل مىشود : ماليات ، و حقوق بر صادرات . ماليات از همه ايالات و حكومتنشينها جمع مىشود و منبع اصلى آن حقوق بر اراضى [ كشاورزى ] است كه به نقدى و جنسى تقسيم مىشود . حقوق بر صادرات و ديگر انواع مالياتها مركب از ماليات بر خانوار و ماليات بر گلهها و مواشى و ماليات تجارى و ماليات بر صنعت و نيز عوايد گمركى است .
نرخ ماليات
ماليات به معنى اخص ، كه حقوق وضع شده بر اراضى است ، در اصل بر نرخ ده درصد محصول وصول مىشود . اكنون از موجودى خزانه دولت كاسته مىشود و در مقابل بر هزينهها و پرداختهاى شاه افزوده مىشود . از اينرو مىگويند كه به گرفتن ده درصد ماليات اضافى حكم خواهد شد .
اين ترتيب ماليات گرفتن البته حد و ظرفيت معين دارد . از سويى هم محصلان ماليات در ايالات و ولايات طورى عمل مىكنند كه هميشه بيشتر از مقدار ماليات مقرر از مردم مىگيرند ، و در نتيجه آزار و فشار زياد به مردم وارد مىآيد .