13 - ديوار مقابل آن ، سى و يك ذراع داشت .
14 - عرض ديوار سمت حجر بيست و دو ذراع بود .
15 - ديوار مقابلآن ؛ يعنىفاصلهء ميان ركنيمانى تاركنحجرالأسود بيستذراع بود .
16 - حضرت ابراهيم عليه السلام كعبه را چهار هزار سال پيش ساخت .
ساختمان كعبه به دست جرهميان و عمالقه
« تاريخ الغازى » « 1 » در اين باره چنين آورده است :
ازرقى در « الاعلام » به سند خود از اميرالمؤمنين على بن ابيطالب عليه السلام در بارهء ساختمان كعبه از سوى عمالقه و جرهم آورده است كه آن حضرت فرمود : « ساختمان كعبه پس از ابراهيم منهدم شد ، پس از آن ، بار ديگر به وسيلهء عمالقه بنا گرديد ، سپس فرسوده شد و منهدم گرديد . كه باز به وسيلهء قبيلهاى از جرهم ساخته شد . »
فاكهى نيز از اميرمؤمنان على بن ابيطالب عليه السلام روايت كرده است كه فرمود : « نخستين كسى كه كعبه را بنا كرد . ابراهيم عليه السلام بود ، سپس منهدم گرديد و پس از او « جرهميان » بار ديگر آن را بنا كردند ، سپس با از ميان رفتن آنان ، « عمالقه » كعبه را از نو بنا نهادند . »
برخى از تاريخنگاران ، همانند « سيدالتقى » گفتهاند : جرهميان پيش از عمالقه كعبه را ساختهاند . ليكن « محبّ طبرى » در قُرى و « مسعودى » در مروّج الذهب ، عمالقه را پيش از جرهميان دانسته و گفتهاند : شخصى كه از جرهميان اقدام به ساختمان كعبه كرد ، « حارث » بود كه ساختمان كعبه را توسعه داد و ارتفاع آن را همانند ارتفاع كعبهء ساخته شده به دست ابراهيم قرار داد . و اما ما معتقديم كه : ساختمان كعبهء مكّرمه ، از دوران حضرت ابراهيم عليه السلام تا پيش از ساختمان قريش ، همواره بهصورت سنگچين بوده و گچ و آهكى در ساختمان آن به كار نرفته بود . به همين سبب ، ساختمان آن به سرعت رو به خرابى و ويرانى
هامش
( 1 ) - نويسندهء اين كتاب عبداللَّه مكى است . نامبرده در سال 1291 هجرى متولد و در سال 1365 هجرى در مكّه وفات يافت . او از تبار هنديان بود كه سالها مجاورت در مكّه را برگزيد و در آن وفات نمود . از او تأليفات بسيارى بجاى مانده ؛ از آن جمله است : « افادة الأنام بذكر أخبار البلد اللَّه الحرام » در چهار جلد و نيز كتابى با عنوان « تراجم العلماء من المكّيين » و غير آنها ، كه از قرن دهم تا چهاردهم در مكّه وفات كردهاند . « مترجم »