مىدادند و در آن دو جايگاه بود براى سوار شدن دو نفر ، مردم همواره از آن در مسافرتهاى خود استفاده مىكردند و بر آن سوار مىشدند . بنابراين شُقْدَف يا كجاوه همان نوع خاصى از هودج بوده كه محمل نيز از انواع آن به شمار مىآيد .
ويژگى محمل اين چنين بود كه به هنگام مسافرت روى آن را پردهاى از ابريشم گرانقيمت قرار مىدادند و آن پوشش ابريشمى به وسيلهء تار و پودهاى طلا و نقره بافته مىشد و بر روى آن آيات قرآنى نقش بسته بود .
اين آيات به صورتى بسيار زيبا آذين گرديده و در بعضى از نقاط آن به وسيلهء لؤلؤ و سنگهاى گران قيمت مزيّن شده بود .
كجاوهها هم بر حسب ملّيتهاى مختلف عرب و عادتهاى آنان ، تزيين مىشد .
شيخ محمد لبيب بتنونى مصرى ، در كتاب « الرحلة الحجازيهء » خود اين چنين آورده است : « برخى از تاريخ نگاران ، ابتداى ظهور محمل را سال 645 هجرى دانسته و گفتهاند :
محمل همان كجاوهاى است كه « شجرة الدّر » ملكهء مصر به هنگام حج خود در سال 645 هجرى از آن استفاده نمود و پس از آن اين كجاوه ، سنتى قرار گرفت كه همواره پيشاپيش كاروانهاى حجاج به راه مىافتاد و به علت آنكه جايگاهى براى ملوك و پادشاهان بود ، هيچگاه اشخاص عادى بر آن سوار نمىشد .
آنچه كه به نظر ما مىرسد ، محمل ، تاريخى كهنتر از اين داشته و احتمالًا تاريخ آن به قبل از اسلام نيز مىرسد ؛ زيرا محمل به شترى اطلاق مىشد كه حامل هدايايى براى كعبه معظمه بود . همچنانكه رسول خدا صلى الله عليه و آله محملى كه در آن هدايايى براى بيت اللَّه بود نيز ارسال نمود .
در تاريخ هم اكنون نام محمل عراقى و محمل يمنى و محمل ابن رشيد كه بدان « سبهان » مىگفتند و محمل ابن سعود و محمل ابن دينار كه اين محمل ابتدا به سوى خارطوم و سپس از طريق راه آهن به بورسودان و از آنجا به وسيلهء كشتى از راه دريا به جده مىآمد ، همگى شترهايى بودند كه اشيا و كالاهاى آنان را به حرمين مىآوردند . اين محملها همواره به وسيلهء قطعهاى ساده از پارچه « جوخ » پوشيده شده بود ، همچنين محمل « النظام » پادشاه حيدر آباد هند را نيز در اينجا مىتوان ياد آورد . اين محمل به همراه
التاريخ القويم لمكة وبيت الله الكريم ( كعبه و مسجد الحرام در گذر تاريخ ) ( فارسى ) — صفحة 299
مساهمون: هادى انصارى
ص٢٩٩