در راهى كه از « باب الصفا » به سمت جنوب و به « باب اجياد » منتهى مىشود ، سقيفهاى است از آنِ خاندان عائذه و بازار پارچه فروشها ( سوق البزازين ) .
و در نزديكى آن خانهاى وجود داشته است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله پيش از بعثت خويش ، آن رابه عنوان مكان تجارت باشريك خود « سائببنابىسائب » قرارداده بود .
هنگامىكه به « باب اجياد » برسى و به گونهاى بايستى كه قبله را در پشت خود و وروديهاى اجياد را در مقابل خويش قرار دهى ، دو درّه ( و شِعب ) ؛ يكى را در سمت راست و ديگرى را در سمت چپ خود مىبينى ؛ شعبى كه در سمت راست تو است و امروزه آن را « بئر بليله » مىنامند در قديم بدان « اجياد الكبير » مىگفتند و شعب دوم كه در سمت چپ تو قرار دارد و امروزه آن را « السدّ » مىنامند ، در قديم به « اجياد الصغير » مشهور بوده است .
خاندان قبيلهء تميم در اين حوالى زندگى مىكردهاند ؛ به طورىكه خانههاى آنان ، از سمت غرب تا نزديكىهاى حدود مسجد الحرام كنونى امتداد داشته ، كه حدود صحن كنونى كعبه به شمار مىرود . خاندان بنى مخزوم در فضاى « اجياد الكبير » و در محل حميديهء كنونى اقامت داشتهاند . جماعتى از « ازديان » نيز در پشت آن ، در محلى كه هم اكنون محل « الصّحة العامه » است ، مسكن گزيده بودند و در پشت آن ، خانهء « أبى جهلبن هشام » از آن فاصله زيادى نداشته است . در « اجياد الصغير » ، در جادهاى كه متّصل به « السدّ » است ، خانههايى وجود داشته كه از آنِ خاندان عدىبن عبد شمس بوده است .
در اجياد ، مكانى بوده از آنِ ماهيگيران ، كه خانهء عبداللَّه بن جدعان در آنجا بوده است ؛ خانهاى كه « حلفالفضول » در آن انجام شد . بر اساس اين قرار داد ، تمامى قبائل مكه با هم متّفق شدند ، كه هيچگونه ظلمى در مكه صورت نگيرد و از ظالمى در مكه پشتيبانى نكنند . و نيز در اين ناحيه خانههايى از آنِ خاندان سلمة بن هشام قرار داشته است . همچنانكه در آن ، چاهى به وسيلهء خاندان سلمه به همراه همسايگانشان كنده شد و آب آن در فضاى بازى بين دو اجياد جارى گشت و ساكنان اين دو منطقه از آن استفاده مىكردند . به گمانم اين چاه هم اكنون در مقابل « بازان اجياد » قرار دارد ؛ زيرا در بين دو منطقه اجياد ياد شده قرار گرفته است .
التاريخ القويم لمكة وبيت الله الكريم ( كعبه و مسجد الحرام در گذر تاريخ ) ( فارسى ) — صفحة 280
مساهمون: هادى انصارى
ص٢٨٠