خانهاى به عنوان خزانهء كعبه و خانهاى مربوط به صاحب پست و خانهاى مربوط بيتالمال و خانهاى از آن خطاببن نفيل در كنار آن است . سپس در سمت شمال به سوى شبستانى كه « باب الزياده » در آن واقع است ؛ يعنى سمت « باب الدريبه » بالا مىرويم . در آنجا به خانههايى بر مىخوريم كه از آنِ بنى خزاعه است و در ميان آن خانهها ، بازار كفاشها واقع است . به سوى « سويقه » مىرويم و بار ديگر به طرف مروه مىآييم ، در طرف ديگر آن خانههايى مىبينيم كه از آنِ خاندان « زراره » از تميم است و به شعبى در قعيقعان مىرسيم كه هم اكنون بدان « الشّاميه » مىگويند . در اين هنگام اگر كسى به سمت راست خود توجه داشته باشد ، درى را در ناحيهء ديلم ، در نزديكى « قرارهء » امروزى مىبيند . و اگر بتواند در اين ناحيه بر روى تپهها ، در منطقه « فَلَق » صعود كند ، مسيرى را مشاهده مىكند كه از آن بالا رفته و سپس از آنجا به محلى كه هم اكنون « بازار معلاة » ناميده مىشود ، پايين مىرفتهاند . اين راه در دوران « زبير بن عوام » باز شد كه بتواند بين باغها و مزارع خود در كنار معلاة كنونى و خانههايى كه براى خود در كنار « سويقه » خريدارى كرده بود ، رفت و آمد نمايد .
اگر بخواهيم از قسمت بالاى مكه به طرف ناحيهء پايين مكه بياييم ، نقطهاى را به عنوان محل شروع قرار مىدهيم و از مقام حنبلى در مسجد ( يعنى از نقطهء خارج از مطاف قديم و در مقابل ديوار كعبهاى كه در آن دو ركن اسود و يمانى قرار دارد ) آغاز مىكنيم . از اين محل ابتدا به سوى شرق و سپس به جنوب شرقى و از آن پس به جنوب حركت مىكنيم . در اين فاصله ابتدا از خانههاى « بنى عائذ » از مقام حنبلى عبور مىكنيم كه خانهها به سوى غرب و به موازات چاه زمزم قرار داشته است . سپس به سوى شرق و به طرف « باب على » مىرويم كه در اين مسير خانهء بزرگان آنان ، تا كنار مسعى ، در سمت چپ شخصى كه از صفا به مروه در حركت است و به موازات باب على كنونى ، قرار داشته است .
ابتداى خانههاى « عدى بن كعب » از حدود مقام حنبلى است به سوى صفا و از سوى ديگر قسمتى از اين خانهها تا اجياد امتداد داشته است . كه پس از آن ، به سمت پايين مكه نقل مكان كردند .
التاريخ القويم لمكة وبيت الله الكريم ( كعبه و مسجد الحرام در گذر تاريخ ) ( فارسى ) — صفحة 279
مساهمون: هادى انصارى
ص٢٧٩