. . .
مسعى در طول تاريخ
اگر به مسْعى ؛ يعنى فاصلهء ميان صفا و مروه در دوران ورود حضرت ابراهيم خليلاللَّه عليه السلام به اين سرزمين نظرى افكنيم ؛ دورانى كه ابراهيم عليه السلام طفل شيرخوارش اسماعيل را با مادر او هاجر عليهما السلام ، از فلسطين مهاجرت داد و آنان را در مكه در كنار بيتاللَّه الحرام سكنى داد ؛ زمانى كه هيچ انسانى و شايد هيچ حيوانى در آنجا نمىزيست و جز كوهها و سنگها و صخرهها و بوتههاى خار و خاشاك در آن منطقه به چشم نمىخورد .
مكه در آن زمان حالت اوليهء طبيعى خود را داشت و هيچيك از قسمتهاى زمين آن ، حتّى به اندازهء وجبى دست اصلاح و تعمير به خود نديده بود . بنابراين ، زمين مسعى در بين صفا و مروه نيز به صورت كنونى نبوده بلكه پستىها و بلنديهاى غير منظّمى بوده كه حركت در آن همواره به صورت بالا رفتن و پايين آمدن انجام مىگرفته است و بلكه اين وضعيت در تمامى راههاى مكه حاكم بوده است .
از چهار هزار سال پيش ، دوران پيامبرى اسماعيل عليه السلام وقتى مردم به اين ديار آمدند و در اطراف آن ساكن شدند ، به تدريج اصلاحاتى در اين سرزمين انجام دادند . بدين صورت كه ابتدا از خانههايشان در اطراف كعبهء مشرفه و سپس مناطق نزديك به آن