روشنايى به وسيلهء قنديل در مسجدالحرام ، تا سال 1335 هجرى ادامه داشت . از اين دوران به بعد روشنايى مسجد به وسيلهء چراغهاى لوكس ( اتاريك ) و برق صورت مىگرفت .
هنگامىكه شريف حسين بن على استقلال حجاز را به نفع خويش به دست آورد ، روشنايى مسجد به وسيلهء قنديل را كنار گذاشت و چراغهاى لوكس را جايگزين آن ساخت . اين وضع تا نيمههاى سال 1338 هجرى ادامه يافت و سپس در 28 رجب سال 1338 براى اوّلين بار به وسيلهء شريف حسين ، دايرهء مطاف به وسيلهء چراغهايى كه از نيروى برق كمك مىگرفت ، روشن شد . اين در حالى بود كه ده سال قبل از آن ؛ يعنى در سال 1328 هجرى ، مسجدالنبى در مدينهء منوره به وسيلهء دولت عثمانى با نيروى برق روشن شده و مجهز گرديده بود .
شيخ حسين باسلامه در تاريخ خود در اين باره مىنويسد : شريف حسين موتور برقى به قوّت سه كيلو وات وارد كرد و آن را در مدرسهء « امّ هانى » ، در مقابل ساختمان حكومتى ( حميديه ) قرار داد و مجموع لامپهايى كه نامبرده در اطراف مطاف نصب كرد 105 شعله بود و نيروى بعضى از آن لامپها بيست و پنج شمع و برخى ديگر پنجاه شمع بود .
گفتنى است رسم بر اين بوده كه هر گاه شخصى از بزرگان ، شبانه وارد كعبه مىشد شمع روشن مىكردند و از روشنايى آن بهره مىبردند . پادشاهان و خلفا همواره در طول دورانهاى گذشته ، شمعدانها و بخوردانهايى كه از نقرهء خالص ساخته مىشد ، به كعبه هديه مىكردند . آخرين بار اين هدايا از سوى سلطان عبدالحميد خان ، يكى از خلفاى عثمانى ، در سال 1302 هجرى صورت گرفت . مسجدالحرام اينك به وسيلهء برق ، مانند روز روشن مىگردد .
شمعدانهاى ششگانهاى كه بر روى ديوار حجر اسماعيل قرار داشت و هريك از آنها داراى سه شاخه بود ، به پنج شمعدان از مس زرد تغيير يافت كه بر هريك از آنها چراغى قرار دارد كه به وسيلهء نيروى برق روشن مىگردد .
پس از به وجود آمدن « شركت برق سعودى » كه به وسيلهء خاندان جفالى در سال
التاريخ القويم لمكة وبيت الله الكريم ( كعبه و مسجد الحرام در گذر تاريخ ) ( فارسى ) — صفحة 236
مساهمون: هادى انصارى
ص٢٣٦