گرديدند . حضور اين همه جمعيت در اين سرزمين ، صرفنظر از اينكه از چه راهى آمده باشند ، به ندرت اتفاق مىافتاد . بنابراين مسجدالحرام جهت نمازگزاران تنگ گرديد بطورىكه دولت سعودى بر آن شد تا در صحن مسجدالحرام ؛ يعنى در فضايى كه زمين آن به وسيلهء ريگ پوشيده شده بود ، چادرها و خيمههايى نصب كند تا بدينوسيله نمازگزاران و مهمانان خانهء خدا در زير آن ، دور از اشعه آفتاب و گرماى آن به عبادت پردازند . اين كار سود فراوانى به حاجيان رسانده ، بطورىكه دهها هزار نفر از حاجيان و نمازگزاران در فضاى ياد شده ، نماز ظهر و عصر خود را برپا كرده ، به عبادت مشغول شدند و آن سال بدين منوال گذشت .
در سال 1346 هجرى طبق فرمانى كه از سوى پادشاه صادر گرديد ، وزير ماليهء آن دوران ( شيخ عبداللَّه سليمان الحمدان ) مأمور شد كه سايبانهاى قوى و ثابتى در اطراف زمينهاى پوشيده از ريگ و در امتداد رواقهاى مسجدالحرام ، از جهات چهارگانهء آن فراهم كند تا نماز گزاران از حجاج بيتاللَّه الحرام در زير آن ، به دور از اشعهء سوزان آفتاب ظهر و به آسودگى ، نماز خود را بجاى آورند .
طبق دستور ، اين سقفها و سايبانها آنچنان برپا گرديد كه بادهاى تند نمىتوانست آن را به حركت در آورد ؛ زيرا اين گونه بادها ، بارها موجب از هم پاشيدگى خيمهها - كه در سال 1345 هجرى نصب گرديده بود - شد . پس از اين فرمان ، شيخ عبداللَّه سليمان ، سايبانهاى قوى از چوب جاوى ضخيم به شكل شيروانى بنا كرد و روى آنها را به وسيلهء پارچههاى ضخيم و محكمى كه از پنبه سفيد بافته شده بود ( قلع ) ، پوشانيد . از آن پس اين سايبانها در ماههاى حج هنگامىكه حجاج فراوانى به مكه مىآمدند ، در نقاط چهارگانهء مسجد و در امتداد سقف رواقها ، بر روى زمينهاى پوشيده از ريگ فضاى مسجدالحرام قرار داده مىشد و پس از پايان ماههاى ياد شده و حركت حاجيان ، مجدداً برداشته مىشد .
لازم به تذكر است كه اين وضع تا قبل از توسعهء اخير مسجدالحرام ادامه داشت و همواره بدينصورت حاجيان را از گرماى آفتاب و باد و باران در فضاى مسجدالحرام محفوظ نگاه مىداشتند .
التاريخ القويم لمكة وبيت الله الكريم ( كعبه و مسجد الحرام در گذر تاريخ ) ( فارسى ) — صفحة 229
مساهمون: هادى انصارى
ص٢٢٩