و نيز گفته شده است به پنج اواق و به گفتهاى با غلام سياهى خريد و آزاد كرد . بلال در بدر و احُد حضور داشته و در ساير مشاهد همواره در كنار رسولخدا صلى الله عليه و آله بوده است . او اوّلين شخصى است كه براى رسول خدا صلى الله عليه و آله اذان گفت و همواره مؤذن پيامبر صلى الله عليه و آله در سفر و حضَر بود . بلال عهدهدار بيت المال رسولخدا صلى الله عليه و آله نيز بوده است .
كتاب ياد شده آنگاه پس از سطرى چنين آورده است :
محمد بن اسحاق گويد : امية بن خلف ، بلال را پس از ظهر ، هنگامىكه سنگهاى مكه داغ و سوزان مىشد ، از خانه خارج مىكرد سپس دستور مىداد سنگ بزرگى را بر روى سينهاش قرار دهند . آنگاه به او مىگفت : اين چنين تا به هنگام مرگ خواهى ماند ، مگر آنكه به محمد كافر گردى و لات و عزّى را عبادت كنى . بلال در حالىكه در آن وضعيت قرار داشت همواره فرياد بر مىآورد : احَدٌ ، احَدٌ .
همچنين در كتاب « التراتيب الاداريه » ( جلد اوّل صفحهء 74 ) از تعداد مؤذنان رسولخدا صلى الله عليه و آله نوشته و اين چنين آورده است :
در صحيح مسلم آمده كه رسولخدا صلى الله عليه و آله داراى دو مؤذن بوده است : « بلال » و « ابن امّ مكتوم » .
عياض در اين باره گفته است كه اين دو در يك زمان با هم بودهاند ؛ زيرا حضرت غير از آن دو نيز مؤذنانى داشتهاند ؛ از جمله :
« ابو مخدوره » در مكه بوده كه حقوقى را نيز بر او قرار داده بودند .
و نيز « سعد القرظ » بوده كه سه بار در قبا براى حضرت اذان گفته است . ليكن بلال و ابن ام مكتوم همواره در مدينه براى حضرت اذان مىگفتهاند .
گفته مىشود هنگامىكه پيامبر صلى الله عليه و آله رحلت كردند . بلال اذان گفتن خود را ترك نمود و به شام عزيمت كرد و هيچگاه پس از پيامبر صلى الله عليه و آله براى كسى اذان نگفت و نيز روايت شده است كه بلال هر سال براى زيارت آرامگاه پيامبر صلى الله عليه و آله به مدينه مىآمد . اين پس از آن بوده كه بلال در خواب رسولخدا صلى الله عليه و آله را ديد و حضرت به او فرمود : « بلال ! بر ما جفا مىكنى ، چرا به زيارت ما نمىآيى ؟ ! » هنگامىكه بلال به شام رفت سعد القرظ كه در قبا اذان مىگفت ، به مدينه آمد و پس از آن در مسجد پيامبر نداى اذان سر مىداد .
التاريخ القويم لمكة وبيت الله الكريم ( كعبه و مسجد الحرام در گذر تاريخ ) ( فارسى ) — صفحة 207
مساهمون: هادى انصارى
ص٢٠٧