6 - « مناره باب الزيادة » ، كه آن را « معتضد عباسى » ساخت . وى به هنگام توسعهء مسجدالحرام و اضافه نمودن « دارالنَدْوه » بدان ، دستور داد ستونها و طاقها و شبستانهايى به همراه سقف ، در آن ساخته شود كه اين سقفها به وسيلهء چوب ساجِ زينت شده ، بنا گرديد . معتضد سپس دستور داد در اين قسمتِ توسعه داده شده ، منارهاى ساخته شود .
اين ساختمان حدود سال 284 هجرى انجام گرفت . اين مناره پس از دورانى سقوط نمود و مجدداً در سال 838 هجرى از سوى « ملك الاشرف برسباى » پادشاه مصر ساخته شد .
تاريخ اين بنا ، بر روى سنگ نبشتهاى در كنار مناره ياد شده حك گرديده ، كه در اين لوح ، نام « امير سودون محمدى » به عنوان نمايندهء پادشاه ياد شده آمده است . پس از گذشت سالها ، بعضى از قسمتهاى اطراف مناره فرو ريخت و مجدداً در سال 1113 هجرى از نو تجديد و مرمّت گرديد كه اين مرمت سوّمين بناى آن به شمار مىآيد و تا كنون نيز پابرجا باقى مانده است . هم اكنون اين مناره به « منارهء باب سويقه » معروف است .
7 - منارهء « سلطان سليمان بن سليم خان » ، و آن به وسيلهء سلطان ياد شده بنا شد و به همين مناسبت به دو منسوب گرديد . اين مناره در بين مدارس چهارگانهء او قرار گرفته كه از جانب شمال ، در مقابل ورودى درِ محكمة الكبرى است كه به مسجد راه مىيابد و در نزديكى « باب الزياده » قرار گرفته است .
ساختمان منارهء ياد شده به وسيلهء قاسم ، پيشكار و امين ساختمانهاى سلطانى ، در سال 973 هجرى بنا گرديد .
در بعضى از تواريخ آمده است كه در مسجدالحرام ، بر خلاف آنچه كه پيشتر ذكر كرديم ، منارههاى ديگرى نيز وجود داشته است . از آن جمله :
1 - ( به گفته فاسى در تاريخ خود : ) منارهاى بر باب ابراهيم بود كه آن همانند صومعهاى خودنمايى مىكرد . و آن به دست بعضى از امراى مكّه منهدم گرديد .
2 - منارهاى بر بالاى باب صفا قرار داشته كه كوچكترين از منارهها به شمار مىآمده است . اين مناره به عنوان عَلَم و راهنمايى بر باب صفا بود كه به علّت باريك بودنش كسى بر بالاى آن نمىرفت . اين مطلب بر اساس گفتهء « ابن جبير » است .
3 - ( همچنين فاسى گفته است : ) منارهاى بر ميل ، بين صفا و مروه ، در مسعى ، در
التاريخ القويم لمكة وبيت الله الكريم ( كعبه و مسجد الحرام در گذر تاريخ ) ( فارسى ) — صفحة 201
مساهمون: هادى انصارى
ص٢٠١