ساخته شد . سپس در دوران « ناصر فرج بن برقوق چركسى » در سال 816 هجرى منهدم گرديده و مجدداً ساخته شد . باز در سال 983 هجرى به هنگام خلافت « سلطان مراد خان سوم » ( عثمانى ) تجديد بنا گرديد . اين ساختمان سومين بناى اين مناره است . و سپس در رجب سال 1375 هجرى در دوران كنونى ما به هنگام توسعه مسجدالحرام خراب شده و از نو بنا گرديد .
3 - « مناره باب على » ، اين مناره نيز به وسيلهء خليفه « محمد المهدى » ساخته شد . پس از مدّتى ، به هنگام خلافت « سلطان سليمان خان فرزند سليم خان » رو به خرابى نهاد و نامبرده آن را به وسيلهء سنگهاى زرد شميسى از نو بنا كرد . اين ساختمان در حوالى سال 970 هجرى صورت گرفت كه دومين ساختمان اين مناره به شمار مىآيد و تا كنون به صورتى محكم و استوار پابرجا است . مجدداً در رجب سال 1376 هجرى به هنگام توسعهء مسجدالحرام در دوران ما ، تخريب گرديد و از نو بنا نهاده شد .
4 - « مناره باب الوداع » ، كه در قديم ، اين در ؛ يعنى باب الوداع ، به « باب الحزوره » معروف بوده است . منارهء ياد شده نيز به وسيلهء خليفه « محمد المهدى » ساخته شد ، سپس در دوران « ملك الاشرف شعبان بن سلطان حسين » پادشاه مصر در سال 771 رو به سقوط و انهدام نهاد و خداوند مردم را به هنگام سقوط آن در امان نگاه داشت . پس « ملك اشرف شعبان » دستور تعمير و مرمّت آن را داد كه اين بنا در آخر سال 771 هجرى به پايان رسيد و آن دومين ساختمان منارهء ياد شده به شمار مىآيد و تا كنون به سلامت و استوار باقى مانده است .
محمد المهدى فقط همين سه مناره را در مسجدالحرام بنانمود و ظاهراً اين منارهها در دوّمين ساختمان ، كه در سال 167 هجرى به پايان رسيد ، ساخته شده است . نامبرده در سال 164 هجرى به هنگام حج دوم خويش ، دستور ساختمان را صادر كرد .
5 - « مناره قايتباى » ، اين مناره در بين باب النبى و باب السلام قرار گرفته است . و آن به وسيلهء « ملك الاشرف سلطان قايتباى » پادشاه مصر ساخته شد . نامبرده آن را در پشت مدرسهء خود در حوالى سال 880 هجرى بنا نهاد . و تا دوران ما باقى بود تا اينكه در رجب سال 1375 به هنگام توسعه مسجدالحرام ، منهدم گرديد .
التاريخ القويم لمكة وبيت الله الكريم ( كعبه و مسجد الحرام در گذر تاريخ ) ( فارسى ) — صفحة 200
مساهمون: هادى انصارى
ص٢٠٠