به هنگام جارى شدن سيل بزرگى كه به مسجدالحرام وارد شده بود عمويش « شيخ تابت زمزمى » همچون سنّت پيشينيان در سقاخانهء عباسى مشغول به خدمت بود . نامبرده در اين هنگام كوشيد تا قرآنها و كتابهاى وقف شده در آن را خارج نمايد ، ليكن سيل از در و پنجرههاى سقاخانه وارد شد و كليهء كتابها و اشياى موجود در آن را از ميان برد . در اين هنگام سيل وارد چاه زمزم گرديد ، به طورىكه آب از آن طغيان كرد . اين سيل در روز پنجشنبه و شب جمعه پانزدهم ذىالقعدهء سال 887 هجرى واقع شد .
در تاريخ ازرقى ، پس از آنكه چگونگى سقاخانهء عباس را شرح داده ، مىنويسد :
تاريخ نگاران نوشتهاند :
هنگامىكه « عبد المطلب بن هاشم » از دنيا رفت ، سقايت در دست فرزندش ابو طالب قرار گرفت . وى مبلغ ده هزار درهم از برادرش عباس قرض گرفت كه در موسم حج براى حاجيان خرج كند .
هنگامىكه موسم فرا رسيد ، پولى براى ابوطالب باقى نمانده بود . پس چهار هزار درهم ديگر از عباس قرض گرفت و تعهّد كرد كه اگر تا رسيدن موسم آينده ، دين خود راادا نكند سقايت را به او واگذار نمايد . موسم بعدى رسيد و ابو طالب نتوانست به پيمان و عهد خود عمل كند ، در نتيجه سقايت در دست « عباس بن عبدالمطلب » قرار گرفت و پس از او ، در ميان فرزندانش دست به دست گشته است .
« ايّوب صبرى » مىنويسد : هنگامىكه بنى عباس به خلافت رسيدند ، تمامى كارهاى مملكتى ، بجز سقايت ، را در دست خويش گرفتند و امر سقايت را به « خاندان زبير » ، به نيابت از خويش واگذار كردند .
خاندان زبير از خلفاى عباسى در خواست نمودند كه سقايت را به آنان واگذار كنند و عباسيان نيز طبق منشورى ، چنين كردند ، ليكن با توجه به ازدياد حاجيان ، زبيرىها ، اشخاصى را كه معروف به « زمزمى ها » يا « زمازمه » بودند ، در كار سقايت با خود شريك كردند . پس از آن ، در دوران زمامدارى و خلافت تركان عثمانى بر حرمين شريفين ، سقايت را همچون پيش ، در خاندان زبير باقى گذاشتند بطورى كه تا كنون رياست آن در دست اين خاندان بوده و هم اكنون در مكه اين خانواده معروف به « بيت الريس » يا
التاريخ القويم لمكة وبيت الله الكريم ( كعبه و مسجد الحرام در گذر تاريخ ) ( فارسى ) — صفحة 191
مساهمون: هادى انصارى
ص١٩١