حالت دوم : مقام در دوران جاهليت در كدام نقطه و محل بوده است ؟
هنگامىكه حدود هزار سال از ساختمان كعبه به وسيلهء حضرت ابراهيم عليه السلام گذشت ، كم كم مقام ابراهيم عليه السلام و وجود اثر دوپاى او در ميان مردم شهرت يافت و در اين حال برتعداد ساكنان مكه و اطراف آن افزوده مىگشت . مردم جاهليت ، شوق فراوانى براى ديدن اين مقام مقدّس نشان مىدادند ؛ همانند مسلمانان كنونى كه براى ديدن آن از هيچ عاملى فروگذار نيستند . بدين مناسبت ، گاه آن را از درون كعبه بيرون آورده ، در كنار ديوار كعبه در نزديكى درِ آن ؛ يعنى در حفرهاى كه در سمت راست درِ كعبه وجود داشت ، قرار مىدادند . در اين حال همگى آن را مشاهده كرده و احترام زيادى بدان مىگذاشتند وگاه بنابر مقتضيات زمان و نيز ترس از سيل ، مجدداً آن را به درون كعبه منتقل مىنمودند .
بنابراين ، بعيد به نظر مىآيد كه در دوران جاهليت ، هنگامىكه مقام را از كعبه خارج مىكردند ، آن را در جايگاه كنونى آن در نزديكى چاه زمزم ؛ يعنى در آخر حدود مسجدالحرام در آن دوران پيش از اسلام ، قرار دهند ؛ زيرا علّتى براى دور كردن آن از كعبه وجود نداشت و با توجه به اينكه نماز وكيفيت آن را نمىشناختهاند ، علاوه بر آنكه بتهارا كه در اطراف كعبه به تعداد زيادى قرار داشت همواره مىپرستيدند ، بنابر اين دليلى براى دور كردن آن از كعبه وجود نداشت .
در اينجا لازم به يادآورى است كه يكى از معجزات آشكار ، اين است كه مردمان دورهء جاهلى كه همواره بتهاى مختلفى را مورد پرستش قرار مىدادند ، هيچگاه شنيده نشده است كه گروهى مقام يا حجرالأسود يا كعبه را مورد پرستش خويش قرار داده باشند ، كه اين مطلب خود يكى از اسرار دقيق وقابل توجّهى است كه همواره مورد نظر علماو بزرگان بودهاست .
حالت سوّم : مقام در عصر رسول خدا در چه جايگاهى بوده است ؟
گفته شده كه مقام در آغاز دوران رسول خدا صلى الله عليه و آله يعنى قبل از وجوب نمازهاى پنجگانه ، در كنار خانه ، در نزديكى درِ آن ، در محل حفره قرار داشته است . و نيز گفتهاند كه مقام در درون كعبه بوده وهنگامىكه در روز فتح مكه ، پيامبر خدا صلى الله عليه و آله بدان تشرّف يافت ، مقام را از درون كعبه خارج ساخت و در محل حفرهء ياد شده در كنار در كعبه و ديوار آن
التاريخ القويم لمكة وبيت الله الكريم ( كعبه و مسجد الحرام در گذر تاريخ ) ( فارسى ) — صفحة 180
مساهمون: هادى انصارى
ص١٨٠