جايگاه كنونى آن تغيير مكان داده و نيز با توجه به گفتهء ابن كثير در تفسير خويش كه مقام در دوران قديم متصل به ديوار كعبه و در جايگاهى كه هم اكنون در كنار درِ كعبه به سوى حجراسماعيل مشخص مىباشد قرار داشته است . اين نقطه همان محلى است كه خليل عليه السلام به هنگام فراغت از بناى خانه ، مقام را در كنار ديوار كعبه ، در همان نقطهاى كه ساختمان خانه به پايان رسيد ، قرار داد و سپس به وسيلهء عمر بن خطاب جايگاه آن از كنار ديوار كعبه دور گرديد . . . » اين گفتهها ، نظريات صحيح و قابل قبولى مىباشند و نيز گفته ابن كثير در تفسير خود به نقل از روايت ابن مردويه كه مقام ابراهيم نخست در داخل كعبه بوده و به وسيله رسول خدا صلى الله عليه و آله در روز فتح مكه از آنجا بيرون آورده شد و در كنار ديوار كعبه قرار گرفت .
تمامى اين گفتههاى چهارگانهاى كه آورديم ، در اين مورد صحيح و مورد قبول قرار مىگيرد ؛ زيرا اين گفته معقول به نظر مىرسد كه ابراهيم عليه السلام سنگى را كه بر آن به هنگام ساختمان خانه قرار مىگرفته در كنار خانه قرار دهد ، نه اينكه آن را دور از خانه قرار دهد و با توجه به اينكه مقام در نظر ابراهيم عليه السلام ياقوتى از ياقوتهاى بهشت بوده كه به وسيلهء آن و بر روى آن ، ساختمان كعبه را بنا نهاد و همچنين به نظر مىرسد كه خداوند متعال او را به حفظ آن امر كرده و خبر داده باشد كه در آخر الزمان به خاتم النبيين محمد صلى الله عليه و آله امر مىگردد كه او به همراه امّتش در كنار آن رو به سوى خانه معظم ، به عنوان قبله نماز گزارند . گفتهء ما را به وسيلهء آنچه كه در جلد دوم از تاريخ ازرقى در اين مورد آمده است مورد تأييد قرار مىدهد كه مىگويد : ابراهيم عليه السلام بر روى مقام ايستاده و نداى حج را در ميان مردم سرداد پس از فراغت از اين ندا ، مأمور گرديد كه مقام را در كنار درِ كعبه قرار داده و به سوى آن و خانه نماز گزارد و پس از او اسماعيل عليه السلام نيز به سوى آن در سمت درِ كعبه نماز مىگزارد .
بنابراين با توجه به اين نكته آشكار مىشود كه ابراهيم عليه السلام بر روى سنگى كه ايستاد و ساختمان كعبه را بنا نمود ، آن را در كنار خانه قرار داد و هرگز از خانه دورش نساخت .
سپس در دروان جاهليت ، از ترس آنكه مبادا به وسيلهء سيل جابجا گردد ، آن را به درون خانه منتقل كردند تا اينكه به وسيلهء رسول خدا صلى الله عليه و آله ، همانگونه كه پيش از اين گفتيم ، از آن
التاريخ القويم لمكة وبيت الله الكريم ( كعبه و مسجد الحرام در گذر تاريخ ) ( فارسى ) — صفحة 177
مساهمون: هادى انصارى
ص١٧٧