چوب اراك ساخت كه در آن گوسپندان اسماعيل پناه مىگرفتند . پيش از اين اشاره كرديم كه قريش به هنگام بناى خود از كعبه ، چند ذراعى را از كعبه كاستند و به حجر افزودند و گفتيم كه اين بر اثر كمبود هزينهء مالى حلال آنان جهت ساختمان كعبه بود . سپس « زبير » به هنگام ساختمان خويش از كعبه آن مقدار افزوده شده بر حجر را مجدداً به كعبه اضافه نمود . ليكن « حَجاج » در ساختمان خود از كعبه ، آن را به صورتى كه قريش قرار داده بود باز گردانيد . كه تا كنون نيز بدين منوال باقى مانده است . بنابراين قسمتى از حجر جزو خانهء كعبه است و قسمت ديگر آن از حجر اسماعيل . گواه ما براين گفته روايتى است كه از عايشه در صحيحين آمده است كه گفت : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمودند : اى عايشه اگر نه اين است كه قوم تو به تازگى كافر بودهاند ، كعبه را خراب كرده و درِ آن را بر روى زمين قرار مىدادم و نيز درى در شرق و در ديگرى در غرب بدان مىافزودم و شش ذراع از حجر را بدان اضافه مىكردم ؛ زيرا قريش به هنگام ساختمان كعبه ، اين مقدار را از آن كاستند .
و در روايت ديگرى آمده است : « اگر قوم تو پس از من تصميم به ساختمان كعبه گرفتند ، بيا تا آن مقدارى كه از كعبه كاستند به تو نشان دهم » پس نزديك به هفت ذراع را بدونشان داد . « 1 » مسلم از عطاء روايت كرده است كهگفت : رسولخدا صلى الله عليه و آله فرمودند : « اگر نه اين بود كه مردم به تازگى كافر بودهاند و اگر هزينهء ساخت كعبه را داشتم ، از حجر به مقدار پنج ذراع به كعبه مىافزودم . » عطاء مىگويد كه « ابن زبير » به اندازهء پنج ذراع از حجر به كعبه افزود .
اندازه ناودان كنونى كعبه و نوشتههاى روى آن
در روز پنجشنبه نهم شعبان سال 1377 هجرى قمرى هيأتى جهت اصلاح و ترميم ناودان كعبهء مشرفه ، كه به وسيلهء عبدالمجيد خان بن السلطان محمود خان يكى از خلفاى عثمانى در سال 1273 هجرى قمرى ساخته شده بود ، تعيين گرديد و آنها در همين سال
هامش
( 1 ) - اين روايت از نظر شيعيان مردود به شمار مىآيد . « مترجم »