از سيل « امّ نهشل » ، مقام ابراهيم عليه السلام در اين نقطه قرار داشته كه سيل ياد شده آن را به همراه خود به منطقهء پايين مكه برده است و هنگامىكه عمر از مدينه به مكه آمد ، مقام را در جايگاه فعلى آن قرار داد . اين گفته مىتواند صحيح و درست باشد ؛ در تحقيقى كه اينجانب در اين باره كردهام نيز اين مطلب را متذكر گرديدهام .
همچنين گويند اين حفره جايگاه نماز جبرئيل با رسول خدا صلى الله عليه و آله به هنگام واجب شدن نمازهاى پنجگانه بوده است . تعداد زيادى از علما و انديشمندان ، از آن جمله « ازرقى » به روايت از « ابن عباس » از رسول خدا صلى الله عليه و آله نقل كردهاند كه حضرت فرمود :
« امنى جبريل عند باب الكعبة مرتين » ؛ « دو بار نماز را به امامت جبرئيل در كنار در كعبه به جاى آوردم . »
اين گفته مىتواند درست ، بلكه بهترين باشد ؛ زيرا با گفتهء قبلى ( كه مقام ابراهيم در قسمتى از اين حفره متصل به كعبه قرار داشته است ) نيز مطابقت دارد و از اين نظر نيز مىتواند صحيح باشد كه نماز پيامبر و جبرئيل قبل از نزول آيهء
وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى
، در اين نقطه مورد قبول خداوند قرار گرفت . بنابراين ، نماز جبرئيل با پيامبر صلى الله عليه و آله در آن نقطه ، اشارهاى است به اين مطلب كه از سوى خداوند به رسول خدا صلى الله عليه و آله و امتش فرمان خواهد آمد كه نماز خود را در كنار مقام بجاى آورند . بنابراين مىتوان گفت كه اين حفره جايگاه نماز جبرئيل به همراه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله بوده و نيز محلى از براى مقام ابراهيم عليه السلام قبل از انتقال آن به وسيلهء عمر به جايگاه كنونى به شمار مىآمده است .
براى تحقيق بيشتر و اندازهگيرى دقيق اين حفره ، در بامداد روز سه شنبه چهارم ماه جمادى الأول سال 1377 هجرى به مسجدالحرام رفتم و در كنار دَرِ كعبهء معظمه ايستادم و در حفرهء ياد شده دقيق شدم و با وسيلهء اندازهگيرى ، تمام قسمتهاى آن را اندازه گرفتم .
نتيجهء بررسيهايم بدين شرح است :
حفرهاى كه در كنار دَرِ كعبهء معظمه قرار دارد ، حفرهاى حقيقى نبوده بلكه در صدر اسلام همانند ديگر قسمتهاى زمين مطاف ، به صورت خاكى بوده كه در آن هنگام اين نقطه را از ساير قسمتها به شكلى متمايز نمودند ، به عنوان مثال ، هنگامىكه زمين مطاف از خاك تشكيل گرديده بود ، اين قسمت را به وسيلهء شن سفيد از ديگر قسمتها جدا