قياس تو بصواب در اين باب بىشبهه و ارتياب نيست زيرا كه آتش در أجسام مكمّن است و أجسام قايم بأعيان آنست مثل سنگ و آهن كه چون يكى از اينها را به ديگرى زنند آتش از ميان اين دو جنس ساطع و لامع گردد اقتباس ضوء سراج از آن آتش كنند كه از سنگ و آهن حاصل گشته .
پس آتش در أجسام ثابت و ضوء ذاهب است و روح به حكم قادر سبّوح جسم رقيق است كه ملبّس به لباس قالب كثيف شده و آن بمنزلهء سراج نيست كه تو ذكر آن كردى آن پروردگار قادر عالم كه از آب صافى خلق جنين در رحم نمود و در او تركيب ضروب مختلفه و عروق و عصب متفاوته و أسنان ، و استخوان و موى و غير آن فرمود همان احياى مردگان بعد از موت ايشان و فناء أجسام و أبدان مينمايد و اين بر عاقل نكتهدان بعد از تدبّر و تفكَّر فراوان ثقيل و گران نمىنمايد بلكه در غايت ظهور و عيان نمايد .
زنديق گفت : پس روح بعد از مفارقت أبدان بكدام مكان رود ؟
حضرت امام جعفر بن محمّد ( ع ) فرمود كه روح بأمر ايزد سبّوح در بطن زمين در مكان مصرع و مدفن أبدان مكين گردد تا هنگام بعث مخلوقين .
و در بعضى أحاديث معتبر به نظر مترجم أحقر رسيد كه أرواح را مكان علاحدّه است وراء عالم برزخ و آن را عالم أرواح نامند و چون تمامى خلقان از دو صفت بيرون نيستند محسن يا مسىء عالم أرواح نيز دو است هر گاه روح محسن از دار المحنهء دنيا متوجّه مكان و محلّ روح نيكوكاران گردد ، چون قريب به آن مكان شود جمعى از أقوام و خويشان نيكوكاران كه پيشتر به آن مكان آمدهاند استقبال او نمايند و از و استعلام أحوال متخلَّفان دنيا ميفرمايند اگر روح جديد الورود گويد كه من او را بر صفت حيات باقى گذاشتهام أرواح
الاحتجاج ( فارسي ) — صفحة 313
مساهمون: أحمد بن علي الطبرسي
ص٣١٣