كه بعد از آن محدث ميشد مىگردانيد و اين به چند نوع بود :
يكى - بفراست عين .
دوّم - ذكاء قلب و وسوسهء نفس .
سوّم - فطانت روح به آنچه در دل اندازد ، زيرا كه هر چه از حوادث كه در زمين ظاهر و حادث شود همگى و تمامى آن معلوم شيطان است ، و شيطان آن را مؤدّى گرداند بكاهن و او را مخبر و مطَّلع ميگرداند به آنچه در منازل جهان و أطراف عالم حادث و عيان گردد .
و امّا آنچه از أخبار آسمان بخلقان مىرساند حقيقت اين مقدّمه چنان است كه شياطين به آسمان رفته در مقاعد استراق سمع مىنشستند و هر چه در آن مكان مىشنيدند زيرا كه در آن زمان ايشان محجوب از آسمان و محروم از نجوم يعنى از شهب و تبارك آن مكان نبودند لهذا صعود و عروج به آسمان مىنمودند و استراق سمع كرده مراجعت فرموده بكهنه اعلام و اخبار مينمودند امّا در زمان حضرت رسول ايزد سبحان محجوب و مرجوم از آسمان بواسطه آن شدند كه چون أخبار ايشان مشاكلت و مشابهت بوحى آسمان در باب أخبار سماوى داشت و خوف التباس و اشتباه براى أهل زمين بود در آنچه از خداى تعالى بواسطهء اثبات حجّت و نفى تشبيه بوساطت جبرئيل أمين به ايشان ميرسيد بناء عليه شياطين را از عروج و صعود منع و رجم فرمود زيرا كه شغل و عمل ملاعين بنوعى كه مذكور شد كه شيطان استراق كلمه و أخذ خبر آسمانى به آنچه حادث شود از خداى تعالى در خلقان مىنمود و بعد از هبوط و نزول به زمين آن را به زبان كاهن مىانداخت چون كاهن بر آن أمر مطَّلع ميشد كلمات چند از پيش خود بر آن مخلوط ميگردانيد پس امور باطله را بأمر حقّ ممزوج
الاحتجاج ( فارسي ) — صفحة 275
مساهمون: أحمد بن علي الطبرسي
ص٢٧٥