زنديق گفت : آن چه چيز است ؟
امام ( ع ) گفت : چيزيست بخلاف چيزها كه أصلا او را به هيچ شىء از أشياء نسبت نتوان داد .
رجوع بدرك قول من كن به آن كه من گفتم چيزيست مطلب من اثبات ذات حضرت مهيمن است و اينكه او چيزيست بحقيقت شيئيّت الَّا آنكه آن شىء جسم و صورت وى اسم نيست ، بحسّ قياس و مدرك بحواسّ خمس جنّ و ناس بىشبهه و التباس نگردد و أوهام و عقل ادراك حضرت عزّ و جلّ ننمايد و نقصان بتقضّى دهور و أجل و تغيّر به زمان و محلّ نپذيرد .
زنديق گفت : ما هر چه بوهم و بعقل مردم در آيد آن را مخلوق ، و موجود ميدانيم و الَّا چيزى كه مدرك بوهم و عقل نباشد موجود چگونه باشد ؟
حضرت أبو عبد الله جعفر الصّادق عليه السّلام فرمود كه : اگر أمر چنان باشد كه تو ميگوئى هر آينه توحيد از ما مرتفع خواهد بود زيرا كه مكلَّف و مأمور نيستيم به آن كه اعتقاد كنيم مگر أمر موهوم متعقّل را ليكن آنقدر هست كه ما ميگوئيم كه هر موهوم بحواسّ كه ممثّل باشد آن مخلوقست و لا بدّ و ناچار است از اثبات ذات صانع أشياء كه خارج ازين دو جهت مذمومه باشد .
جهت اوّلى آنكه نفى را بذات حضرت واجب تعالى راه نيست زيرا كه نفى ابطال و عدم است و عدم در هيچ دم بر ذات قادر عالم راه ندارد و جهت ثانيه آنكه متشبّه بصفت مخلوق كه ظاهر آن تركيب و تأليف است نباشد .
پس لا بدّ است از اثبات صانع بواسطهء وجود صانع و مصنوعات ، و اضطرار و احتياج آنها بسوى او زيرا كه موجودات مصنوعاتاند ، و صانع
الاحتجاج ( فارسي ) — صفحة 250
مساهمون: أحمد بن علي الطبرسي
ص٢٥٠