و از اين قبيل است كه تعبير از صراط به پلى شده « 1 » كشيده در ميان بهشت و دوزخ .
و تعبير از ميزان به « 2 » ترازويى شده كه دو كفّه داشته باشد و همچنين ساير چيزهاى
[ m . a 24 ]
بهشت و دوزخ .
و بعضى از اسرار مثل آن است كه آدمى ادراك چيزى را مجملًا نمود « 3 » و بعد از آن تفصيلِ آن را به تحقيق و ذوق ادراك كرد « 4 » به حيثيّتى كه حالىِ او مىشود و از آن « 5 » منفك نمىگردد ، پس تفاوت ميان اين دو علم پيدا مىشود و اوّلين مانند پوست و دوم مانند مغز ، و اوّلين مثل ظاهر و دوم مثل باطن مىباشد . و اين مثل آن است كه شخصى در تاريكى يا « 6 » از دور در ديدهء كسى « 7 » نقش بست و نوع علمى از براى او حاصل شد و هرگاه در نزديك يا بعد از زوال تاريكى او را ديد فرق بسيارى ميان اين دو حالت مىيابد و آنچه آخر يافته نقيضِ اوّل نيست بلكه همان اوّلين است كه در دوم مرتبه ظاهرتر شد « 8 » . و همچنين است سخن در علم و ايمان و تصديق و « 9 » بسيارى از اعتقادات از اين قبيل است .
فصل [ در تقليد عوام از علما ]
در تفسير امام حسن عسكرى عليه السلام در آيهء
« وَ مِنْهُمْ أُمِّيُّونَ لا يَعْلَمُونَ الْكِتابَ إِلَّا أَمانِيَّ »
« 10 » مروى است كه شخصى به حضرت امام جعفر صادق عليه السلام گفت : هرگاه اين جماعت يهود ندانند از كتاب مگر آنچه را « 11 » از علماى خود شنيده باشند و راهى به غير از اين نداشته باشند پس چون خداى عزّ و جلّ مذمّت ايشان كرده در تقليد نمودن و قبول
هامش
( 1 ) .a s+ و .
( 2 ) .a- به .
( 3 ) . نمود /a sنموده .
( 4 ) . كرد /aكرده .sگردد .
( 5 ) . آن /s aاو .
( 6 ) .s- يا .
( 7 ) . كسى /aكس .
( 8 ) . شد /sشده .
( 9 ) . و /aبر .
( 10 ) . بقره : 78 .
( 11 ) .a+ كه .