كس : يكى دانشمندى كه پروا نمىكند در فاش كردن رازها . و « 1 » دوم نادانى كه خود را به « 2 » عبادت بسته . امّا اين نادان فريب مىدهد مردم را از راه عبادت و آن دانا مردم را از هم مىپاشاند « 3 » به سبب پردهدرى « 4 » .
و حضرت امام جعفر صادق عليه السلام فرمودهاند « 5 » : قبول نمىكند خداى عزّ و جلّ هيچ عملى را مگر به معرفت . و معرفتى نمىباشد مگر به عمل . پس هركه خدا را شناخت راهنمايى مىكند آن شناختْ وى را بر عمل . و هركه عمل نكرده البته شناخت ندارد ، و ليكن بعضى از ايمان حاصل مىشود از بعضى ديگر « 6 » .
معناى حديث آن است كه هر معرفتى مُنتج حالى و صفايى در نفس مىشود و هر حالى صاحبش را بر عملى و عبادتى مىدارد و « 7 » هر عبادتى منشأ حالى ديگر و صفايى غير از صفاى « 8 » اوّل مىشود و آن حالت و صفا باعث معرفتى ديگر سواى معرفت اوّل مىشود . و همچنين قوّت مىگيرد ايمان آدمى به معرفت و « 9 » عبادت تا به نهايت برسد « 10 » و از تعب و مشقّت خلاص شود و در آرامگاه امن و راحت قرار گيرد « 11 » در حالتى « 12 » كه به عين اليقين رسيده باشد . و مثل اين چنين كس « 13 » مثل كسى است كه به نور چراغ در تاريكى مىرود پس هر قطعه از راه كه به نور چراغ روشن شد « 14 » در آن مىرود و اين رفتن سبب روشنى قطعهء ديگر از راه مىشود .
هامش
( 1 ) .a s- و .
( 2 ) . به /s aبر .
( 3 ) .a+ و .
( 4 ) . با اندكى اختلاف در منية المريد : 182 . معدن الجواهر : 26 .
( 5 ) .a- فرمودهاند .
( 6 ) . المحاسن 1 : 198 ح 25 . الكافي 1 : 44 ح 2 . أمالي الصدوق : 507 ح 19 . مشكاة الأنوار : 236 .
( 7 ) .s- و .
( 8 ) . صفايى غير از صفاى /aصفاتى غير از صفات .
( 9 ) .a- و .
( 10 ) . برسد /sرسد . -a.
( 11 ) .a+ و .
( 12 ) . حالتى /sحالى .
( 13 ) . كس /sكسى .
( 14 ) . شد /aشده .