و امتناع از معصيتى نمىكنند مگر بعد از توقّف و تأمّل . و « 1 » از هرچه موجب رسوايى باشد در قيامت امتناع مىنمايند از براى آنكه خدا را بر خود مطّلع مىيابند و محتاج نمىباشند به انتظار قيامت ؛ زيرا كه آدمى خالى نمىباشد از اينكه يا در طاعت است و يا در معصيت و يا در مباح . و مراقبت در طاعت به اخلاص و اكمال و « 2 » مراعات ادب « 3 » و حراست آن از آفات است . و مراقبت در معصيت به توبه و پشيمانى و كنده شدن و حيا داشتن و مشغول كفّارهء آن شدن است . و مراقبت در مباح به مراعات ادب است به اينكه روبهقبله بنشيند و بر دست راست بخوابد در حالتى « 4 » كه روبهقبله باشد و امثال اينها . و تمامى اينها داخل است در مراقبه .
و از جملهء مراقبه در مباح در نعمت و « 5 » مشاهدهء « 6 » منعم نمودن است و شكر نعمت كردن و صبر بر بلا نمودن ؛ زيرا كه هريك از اينها را حدود بسيار است و چارهاى نيست از مراعات اينها به مداومت بر مراقبه ، خداى تعالى مىفرمايد :
« وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ »
« 7 » يعنى هركه از حدود خدا تجاوز نمايد ستم بر خود كرده .
باب سيُم : در تفكّر و تدبّر است
خداى عزّ و جلّ فرموده :
« وَ يَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا »
« 8 » يعنى تفكّر مىكنند در آفرينش آسمانها و زمين در حالتى كه مىگويند :
خداوندا ! اين را باطل نيافريدهاى .
و فرموده :
« أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها »
« 9 » يعنى آيا تأمّل در قرآن نمىكنند يا آنكه قفلها بر دلهاى ايشان است ؟
هامش
( 1 ) .a- و .
( 2 ) .a- و .
( 3 ) .a- ادب .
( 4 ) . حالتى /aحالى .
( 5 ) .a s- و .
( 6 ) .s+ و .
( 7 ) . طلاق : 1 .
( 8 ) . آل عمران : 191 .
( 9 ) . محمّد صلى الله عليه و آله : 24 .