هرگاه ارادهء امرى مىكنى تأمّل در عاقبت آن بكن ؛ اگر موجب نجات دانى امضا كن . و اگر موجب « 1 » هلاك دانى از آن بازايست « 2 » .
و اين وصيّت از جملهء محاسبهء نفس است ، بلكه اصل در محاسبه همين است .
فصل [ مراقبهء بنده از نفس خود ]
سزاوار از براى بنده آن است كه مراقبهء نفس خود را در وقت كارها بكند و به ديدهء دوربينى ملاحظهء آنها را بكند ، زيرا كه نفس هرگاه واگذاشته شود سركش و فاسد مىشود . و « 3 » بعد از آن ملاحظهء خداى عزّ و جلّ در « 4 » هر حركتى و سكونى بكند ؛ و اين به آن مىشود كه بداند كه خداى عزّ و جلّ بر باطنها مطّلع و بر پنهانىها داناست و ملاحظهء عملهاى بندگان را مىنمايد و مسلّط است بر هر نفسى به هرچه كرده باشد . و اسرار قلب در حقّ خدا ظاهر است همچنانكه ظاهر پوست از براى مردم ظاهر « 5 » و پيداست ، بلكه از براى خدا « 6 » واضحتر است ، خداى عزّ و جلّ فرموده :
« أَ لَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ يَرى »
« 7 » يعنى آيا ندانسته كه خدا مىبيند ؟ و فرموده :
« إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلَيْكُمْ رَقِيباً »
« 8 » يعنى به درستى كه خدا بر شما مطّلع است .
و حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمودند : احسان آن « 9 » است كه خدا را بپرستى چنانچه گويا او را مىبينى ، و « 10 » اگر تو او را نمىبينى او تو را مىبيند « 11 » .
و « 12 » حكايت شده كه : زليخا وقتى كه با يوسف خلوت كرد ايستاد و روى بتِ خود
هامش
( 1 ) . موجب /a sباعث .
( 2 ) . قرب الإسناد : 65 ح 208 . الكافي 8 : 149 ح 130 .
( 3 ) .a- و .
( 4 ) . در /aو .
( 5 ) .a s+ است .
( 6 ) .s a+ از اين .
( 7 ) . علق : 14 .
( 8 ) . نساء : 1 .
( 9 ) . احسان آن /a sآسان .
( 10 ) .a s- و .
( 11 ) . صحيح البخاري 1 : 18 . مسند أحمد 1 : 51 .
( 12 ) .a- و .