چراگاه شياطين است و مادام كه آبادان باشد تردّد آنها منقطع نمىشود و مادام كه آنها تردّد نمايند عظمت خداى عزّ و جلّ بر بنده ظاهر نمىگردد و از لقاى آن محجوب مىباشد .
حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمودند : اگر چنان نمىبود كه شياطين « 1 » بر دلهاى فرزندان « 2 » آدم چرا مىكنند هرآينه ملاحظهء اسرار باطن عالَم را مىنمودند « 3 » .
و سبب خوشنودى در وقت افطار از براى خاصّان دريافت توفيق است از جانب خدا بر تمام كردن روزه و رسيدن به ثواب . و از براى عوامّ به سر آمدن تعب است و « 4 » رسيدن به آنچه رغبت دارند .
و سبب خوشنودى در وقت ملاقات با خداى عزّ و جلّ از براى خاصّان حصول نور قلب است مَر ايشان را كه مستفاد مىشود از شكسته شدن قوّتهاى شهوت و غضب كه دل را تيره كرده بودند و به سبب گرسنگى شكسته شدند ؛ آن چنان نورى كه باعث آن مىشود كه خداى عزّ و جلّ را معاينهء عبادت نمايند گويا كه او را مىبينند . و اين است معناى ملاقات خدا . و سبب خوشنودى عوامّ هنگام ملاقات خداى عزّ و جلّ مشاهده نمودن ثواب است در وقتى كه خدا ايشان را جزاى روزه داشتن كرامت نمايد .
و معناى ملاقات خدا و وجه در آنكه بوى دهن روزهدار با تغييرى كه در آن حادث مىشود خوشتر است از بوى مُشك آن است كه سبب خوشى روح مىشود كه در نزد خدا مىباشد ، چنانچه بدن آدمى در نزد نفس او مىباشد . و اشاره به اين شده در آيهء :
« ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ باقٍ »
« 5 » يعنى آنچه نزد شماست فانى مىشود و آنچه نزد
هامش
( 1 ) . شياطين /sشياطينى .
( 2 ) . فرزندان /aفرزند .
( 3 ) . عوالي اللئالي 4 : 113 ح 174 .
( 4 ) . و /s aدر .
( 5 ) . نحل : 96 .