و آزار به سائل عبارت است از ملامت و سرزنش و حرف ناخوش و رو به هم كشيدن و خدمت فرمودن و پردهدرى نمودن و خفّت رسانيدن . و سبب اين « 1 » بسيار شمردن عطاست و تكبّر بر قابض نمودن ؛ و اين دو ناشى مىشوند از جهل به اينكه رضاى خداى عزّ و جلّ بر خسيس فانى - كه مال است - رجحان دارد ، و از فراموش گردانيدن فضل فقير .
و حضرت امام جعفر صادق عليه السلام فرمودند كه : حضرت أمير المؤمنين سلام اللَّه عليه مىفرمودند « 2 » : هركه بداند كه هرچه مىكند با خود مىكند دور نخواهد شمرد شكر نكردن سائلان را و توقّع نخواهد داشت كه مهربانتر شوند به سبب احسان . و هرچه با خود كرده باشى و عِرض خود را به آن محافظت نموده باشى توقّع شكر آن را از غير مدار « 3 » ، و بدان كه هركس حاجتى را از تو طلب نموده حرمت روى خود را نداشته و شرم از روى تو نكرده و اظهار احتياج خود نموده ، پس تو حرمت روى خود را بدار و شرم كن از ردّ كردن او « 4 » .
و از حضرت امام محمّد باقر عليه السلام پرسيدند : مردى از اصحاب ما شرم مىكند كه از زكات بگيرد و من
[ m . b 120 ]
از زكات به وى مىدهم و نام نمىبرم كه از زكات است .
فرمودند : بده و نام مَبر و مؤمن را خوار مگردان « 5 » .
فصل [ آداب آخذ زكات ]
سزاوار از براى گيرندهء صدقه آن است كه بداند كه خداى عزّ و جلّ امر نموده عطاكننده را كه صرف مال به وى نمايد تا آنكه كفايت مهمّ او شده فارغ گردد « 6 » از براى
هامش
( 1 ) . سبب اين /sمسبّب .
( 2 ) . مىفرمودند /a sفرمودند .
( 3 ) . مدار /aندارد .
( 4 ) . الكافي 4 : 28 ضمن ح 1 . الخصال : 258 ح 132 .
( 5 ) . الكافي 3 : 563 ح 3 . كتاب من لا يحضره الفقيه 2 : 13 ح 1597 . تهذيب الأحكام 4 : 103 ح 28 .
( 6 ) . گردد /sكرده .